حکایت

عشق + معلمي

معلمی با جعبه‌ای در دست وارد کلاس شد و جعبه را روی میز گذاشت. بدون هیچ کلمه‌ای، یک ظرف شیشه‌ای بزرگ و چند سنگ بزرگ از داخل جعبه برداشت و تا جایی که ظرف گنجایش داشت سنگ بزرگ داخل ظرف گذاشت.

سپس از شاگردان خود پرسید: آیا این ظرف پر است؟

همه شاگردان گفتند: بله.

سپس معلم مقداری سنگ‌ریزه از داخل جعبه برداشت و آنها را به داخل ظرف ریخت و ظرف را به آرامی تکان داد. سنگ‌ریزه‌ها در بین مناطق باز بین سنگ های بزرگ قرار گرفتند. این کار را تکرار کرد تا دیگر سنگریزه‌ای جا نشود.

دوباره از شاگردان پرسید: آیا ظرف پر است؟

شاگردان با تعجب گفتند: بله. دوباره معلم ظرفی از شن را از داخل جعبه بیرون آورد و داخل ظرف شیشه ای ریخت و ماسه‌ها همه جاهای خالی را پر کردند.

معلم یکبار دیگر پرسید: آیا ظرف پر است؟

شاگردان یکصدا گفتند: بله.

معلم یک بطری آب از داخل جعبه بیرون آورد و روی همه محتویات داخل ظرف شیشه‌ای خالی کرد و گفت: حالا ظرف پر است.

سپس پرسید: می‌دانید مفهوم این نمایش چیست؟ این شیشه و محتویات آن نمایی از زندگی شماست. اگر سنگ های بزرگ را اول نگذارید، هیچ وقت فرصت پرداختن به آن ها را نخواهید یافت. سنگ های بزرگ مهم‌ترین چیزها در زندگی شما هستند: خدا، خانواده، فرزندان، سلامتي، دوستان و علایق‌. چیزهایی که اگر همه چیزهای دیگر نباشند ولی این‌ها باقی بمانند، باز زندگی‌تان پای برجا خواهد بود. به یاد داشته باشید که ابتدا این سنگ ها ی بزرگ را بگذارید، در غیر این صورت هیچ گاه به آنها دست نخواهید یافت. اما سنگ‌ریزه‌ها سایر چیزهای قابل اهمیت هستند مثل: تحصیل، کار، خانه و ماشین‌. شن‌ها هم سایر چیزها هستند: مسائل خیلی ساده.

معلم ادامه داد: اگر با کارهای کوچک (شن و آب) خود را خسته کنید، زندگی خود را با کارهای کوچکی که اهمیت زیادی ندارند پر می کنید و هیچ گاه وقت کافی و مفید برای کارهای بزرگ و مهم (سنگ های بزرگ) نخواهید داشت. اول سنگ‌های بزرگ را در نظر داشته باشید، چیزهایی که واقعاً برایتان اهمیت دارند.

حکایت

حكايت توبهی اعضای بدن

ذوالنون مصری گفت:بر هر عضوی توبه ایست:

توبـــهی دل، نیت کردن است بر ترک حرام.

و توبهی چشم، فرو خوابیدن است چشم را از محارم.

و توبهی دست، ترکِ گرفتن است در گرفتن مناهی.

و توبهی پای، ترکِ رفتن است به ملاهی.

و توبهی گوش، نگاه داشتن گوش است از شنیدن اباطیل.

و توبهی شکم، خوردن حلال است.

و توبهی فرج، دور بودن از فواحش.

و گفت:عبودیت آن است که بندهی او باشی به همه حال، چنانکه او خداوند توست به همه حالی.

تذکرة الاولیاء، عطار نیشابوری

حکایت

داستان زن نظافتچى

من دانشجوى سال دوم بودم. يک روز سر جلسه امتحان وقتى چشمم به سوال آخر افتاد، خنده ام گرفت. فکر کردم استاد حتماً قصد شوخى کردن داشته است. سوال اين بود: نام کوچک زنى که محوطه دانشکده را نظافت می کند چيست؟

من آن زن نظافتچى را بارها ديده بودم. زنى بلند قد، با موهاى جو گندمى و حدوداً شصت ساله بود ... امّا نام کوچکش را از کجا بايد می دانستم؟

من برگه امتحانى را تحويل دادم و سوال آخر را بی جواب گذاشتم. درست قبل از آن که از کلاس خارج شوم دانشجويى از استاد سوال کرد آيا سوال آخر هم در بارم بندى نمرات محسوب می شود؟

استاد گفت: حتماً و ادامه داد: شما در حرفه خود با آدم هاى بسيارى ملاقات خواهيد کرد. همه آن ها مهم هستند و شايسته توجه و ملاحظه شما می باشند، حتى اگر تنها کارى که می کنيد لبخند زدن و سلام کردن به آن ها باشد.

حکایت

حكايت صرافي

شخصي كه نمي دانست صرّافي چگونه كسبي است به مغازه صرافي وارد شد. ديد غير از پول چيز ديگري در آنجا نيست. متعجّب شد و پرسيد: در اين مغازه چه چيز خريد و فروش مي شود؟

صرّاف كم حوصله گفت: الاغ.

مرد گفت: آيا غير از خودتان الاغ ديگري براي فروش داريد؟

نمونه سوال علوم سوم راهنمایی درون اتم باجواب

درون اتم

1 – به نظر كدام دانشمند بارهاي منفي توسط بارهاي مثبت احاطه شده اند؟

الف) تامسون
ب) رادرفورد
ج) دموكريت
د) دالتون

2 – كدام گزينه از شباهت هاي مدل اتمي تامسون و رادرفورد است؟ (خرداد 81 )

الف) تمركز جرم در هسته
ب) وجود فضاي خالي در اتم
ج) خنثي بودن اتم
د) اشاره به حركت الكترون ها

3 – كدام گزينه از تفاوت هاي مدل اتمي رادرفورد و نيلزبور مي باشد؟

الف) حركت الكترون در اطراف هسته
ب) نوع حركت الكترون ها در اطراف هسته
ج) وجود بار مثبت در هسته
د) كروي بودن اتم

4 – كدام يك از موارد زير از تفاوت هاي مدل اتمي تامسون و رادرفورد است؟ (مرداد81)

الف) كروي بودن اتم
ب) وجود بارهاي مثبت و منفي
ج) ذره اي بودن الكترون
د) وجود فضاي خالي در اتم

5 – كدام نظريه مربوط به ارنست رادرفورد نيست؟

الف) اتم، يك هسته ي كوچك دارد كه بيشتر جرم اتم در آن قرار دارد
ب) هسته ي اتم از ذره هاي ساخته شده كه پروتون ناميده مي شوند و داراي بار الكتريكي مثبت هستند
ج) پروتون هاي سازنده هسته به وسيله الكترون ها محاصره شده اند، با اين حال بيشتر اتم از فضاي خالي تشكيل شده است
د) الكترون ها روي مدارهاي مشخصي در حال حركت اند

6 – مدل اتمي فعلي به نظريه ي كدام دانشمند نزديك تر است؟

الف) تامسون
ب) بور
ج) رادرفورد
د) دالتون

7- سنگين ترين ذره ي اتم .........و سبك ترين ذره ي آن ........نام دارد.

الف) نوترون – پروتون
ب) نوترون – الكترون
ج)پروتون – نوترون
د) الكترون – پروتون

8 – ذره اي كه داراي بار منفي است .......مي گويند

الف) الكترون
ب) نوترون
ج) پروتون
د) الكترون يا نوترون

9 – تعداد پروتون هاي اتم با تعداد .........برابر است

الف) الكترون ها
ب) نوترون ها
ج) الكترون ها و نوترون ها
د) مدارهاي الكتروني

10 – كدام ذره ي اتم بارالكتريكي ندارد؟

الف) پروتون
ب)‌الكترون
ج) پروتون و الكترون
د) نوترون

11- مدل اتمي بور براي اتم نيتروژن با عدد اتمي 7 و عدد جرمي 14 كدام است؟

12 – اگر x نماد شيميايي يك عنصر باشد در a و b نمايانگر چيست؟

الف) a عدد اتمي و b عدد جرمي
ب) a عدد جرمي و b عدد اتمي
ج) a تعداد پروتون ها، b تعداد الكترون ها
د) a تعداد نوترون ها – b تعداد پروتون ها

13 – كدام ذره ي اتم تعيين كننده ي نوع آن و خواص شيميايي منحصر به فرد آن مي باشد؟

الف) پروتون
ب) نوترون
ج) الكترون
د) الكترون و نوترون

14 – نماد شيميايي كدام عنصر با توجه به نام لاتين آن درست نوشته شده است؟

الف)ch <-- chlorine
ب) ph <-- phosphorus
ج) ca <-- carbon
د) He<-- Helium

15 – تفاوت تعداد پروتون ها و نوترون ها در كدام اتم برابر 4 است؟

16 – تفاوت گزينه ي زير نمي تواند نماد شيميايي يك عنصر باشد؟
الف) A
ب) B
ج) AB
د) Aa 17- اگر عدد اتمي عنصري و عدد جرمي آن 2z+3 باشد، تعداد نوترون ها كدام است؟الف) Z
ب) 2z
ج)Z-3
د) Z+318- در اتم تعداد الكترون ها، پروتون ها و نوترون ها به ترتيب كدام است؟
(كنكو تيزهوشان)
الف) 17-17-18
ب) 17-18-17
ج)35-35-18
د)35-18-35

19 – با توجه به جدول كدام مقايسه ي زير درست است؟ (كنكور تيزهوشان)

ذره	الكترون	پروتون	نوترون
بار	q1	q2	q3
جرم	m1	m2	m3

الف) q₂=-q₁
ب) m₃=m₂-m₁
ج) q₂=q₃+q₁
د)‌ m₂=m₁

20 – به چه ذراتي ايزوتوپ گفته مي شود. به ذراتي كه .......(شهريور81)
الف) در تعداد الكترون و پروتون با يكديگر فرق دارند
ب) در تعداد پروتون با يكديگر فرق دارند
ج) در تعداد الكترون و نوترون با يكديگر فرق دارند
د) در تعداد نوترون با يكديگر فرق دارند

ادامه نوشته

سوال سوم بخش زمین شناسی

۱- پاسخ های صحیح و غلط را مشخص کنید:

- فسیل های لایه های قدیمی تر نسبت به جدید ترها ساختمان بدنی پیچیده تری دارند. ص غ

- در محل ورقه های دور شونده سنگ کره جدید بوجود می آید. ص غ

- طبق نظریه لامارک صفات اکتسابی ارثی نمی شوند. ص غ

۲- از بین پاسخ های زیر صحیح ترین را انتخاب کنید:

- جزایر قوسی بر اثر حرکت کدام ورقه های سنگ کره بوجود می آید؟

الف) برخورد دو ورقه قاره ای ب) برخورد دو ورقه اقیانوسی

ج) برخورد ورقه قاره ای و اقیانوسی د) ورقه های دور شونده

- دمای سطحی چند ستاره در گزینه های زیر آورده شده است به نظر شما کدام یک از ستاره های زیر آبی رنگ هستند؟

الف) ۳۵۰۰ درجه ب) ۶۰۰۰ درجه ج) ۸۰۰۰ درجه د) ۳۵۰۰۰ درجه

برای دیدن بقیه سوالات روی ادامه مطلب کلیک کنید

ادامه نوشته

جواب پرسش های علوم تجربی پایه ی سوم راهنمایی

جواب پرسش های علوم تجربی پایه ی سوم

مقایسه کنید
مدل اتمی تامسون و مدل اتمی رادفورد چه شباهت ها و چه تفاوت هایی با یکدیگر دارند؟

شما میتوانید کل مطالب و پرسش های علوم سوم راهنمایی را در ادامه نوشته ملاحظه فرمایید.....

ادامه نوشته

چگالی

    کیلوگرم بر دسی‌متر (kg/dm³)
    گرم بر میلی‌لیتر (g/mL)،
    گرم بر سانتی‌متر مکعب (g/cc یا g/cm³).

این‌ها از نظر عددی برابرند با kg/L (۱ kg/L = ۱ kg/dm³ = ۱ g/cm³ = ۱ g/mL).

در یکاهای سفارشی ایالات متحده یا یکاهای امپراتوری، یکاهای چگالی این‌ها را هم شامل می‌شود:

    اونس بر اینچ مکعب (oz/cu in)
    پوند بر اینچ مکعب (lb/cu in)
    پوند بر فوت مکعب (lb/cu ft)
    پوند بر یارد مکعب (lb/cu yd)
    پوند بر گالون (برای آمریکا یا گالون امپراتوری) (lb/gal)
    پوند بر بوشل آمریکا (lb/bu)
    اسلاگ بر فوت مکعب.

 

 چرا آدم در دريا راحت تر مي تواند روي آب بماند تا استخر؟

پاسخ:مي دانيم كه اگر چگالي جسمي از چگالي يك مايع كم تر باشد، آن جسم در آن مايع شناور مي شود. در آب دريا، نسبت به آب استخر مقدار قابل توجهي نمك حل شده است. حل شدن نمك در آب باعث بالا رفتن چگالي آب مي شود. بنابراين چگالي بدن انسان از چگالي آب دريا كمتر مي شود و آدم در دريا راحت تر مي تواند روي آب بماند.

 

  هنگامي كه يك تخم مرغ را در آب مي اندازيم، به ته آب مي رود. ولي مي توان با حــــل كـردن مقـداري نمـــك در آب، تخــم مـرغ را در آب غوطه ور كرد. علت اين پديده چيست؟

پاسخ: همان‌طور كه در سؤال بالا توضيح داده شد، حل شدن نمك در آب باعث بالا رفتن چگالي آب مي شود. چگالي تخم مرغ از آب شيرين بيشتر است، بنابراين هنگامي كه يك تخم مرغ را در آب مي اندازيم، به ته آب مي رود. ولي مي توان با حل كردن مقداري نمك در آب، چگالي آّب را با چگالي تخم مرغ برابر كرد و تخم مرغ را در آب غوطه‌ور كرد.

 

یکای طول-زمان-جرم

تواند سيليكون با خلوص مورد نظر را توليد كند. دكتر بيكر مي گويد: «ما به حدود نه تا از اين دستگاه ها نياز داريم. » تجهيزات غني سازي اورانيم يكي از مكان هايي است كه مي توان از اين گونه دستگاه ها استفاده كرد. دكتر بيكر در ادامه مي گويد: «قرار است از چهار تا از اين دستگاه ها استفاده كنيم. » و بدين ترتيب مي توان سيليكون 28 را با خلوص 99/99 درصد توليد كرد. پيش از اين يك بلور آزمايشي ساخته شده بود. دكتر آرنولد نيكلاس يكي ديگر از دانشمندان آزمايشگاه استانداردهاي آلمان مسئوليت تحقيق در مورد اينكه آيا اين كره واقعاً گرد است يا خير را برعهده داشت. وي حدود نيم ميليون مكان مختلف از اين كريستال را اندازه گرفت تا شكل آن را مشخص كند. اين كره شايد گردترين چيزي باشد كه بشر تاكنون ساخته است. دكتر نيكلاس مي گويد: «اگر كره زمين هم همين قدر گرد بود، آن وقت كوه اورست فقط چهار متر ارتفاع داشت. » يكي از مشخصات جالب اين كره واقعاً صاف اين است كه راهي براي تشخيص چرخش يا سكون آن وجود ندارد. مگر آنكه لكه كوچكي را روي سطح آن ايجاد كنيم تا چشم بتواند مسير حركت آن را رديابي كند. دانشمندان ايالات متحده، انگلستان، فرانسه و سوئيس مدعي هستند كه محاسبه تعداد دقيق اتم هاي سيليكون موجود در كريستال با استفاده از فناوري امروز از دقت كافي برخوردار نيست و به همين دليل آنها سرگرم ابداع روشي براي محاسبه كيلوگرم با استفاده از ولتاژ هستند.

 

یکاهای اصلی اس‌آی

نام	نماد	کمّیت	تعبیر	ریشهٔ تاریخی/توجیه
متر	m	طول	«یک متر، مسافتی است که نور در خلأ طیّ فاصلهٔ زمانی ۱٫۲۹۹ ۷۹۲ ۴۵۸ از یک ثانیه می‌پیماید.»	^۱⁄۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ فاصلهٔ بین قطب شمال تا قطب جنوب زمین از طول جغرافیایی که از شهر پاریس می‌گذرد.
کیلوگرم	kg	جرم	«کیلوگرم یکای جرم است؛ برابر جرم نمونهٔ بین‌المللی کیلوگرم.»	جرم یک لیتر آب؛ لیتر یک‌هزارم متر مکعب است.
ثانیه	s	زمان	«ثانیه، بازهٔ زمانی است که در آن اتم سزیم ۱۳۳ در وضعیّت عادی، ۹ ۱۹۲ ۶۳۱ ۷۷۰ ارتعاش انجام می‌دهد.» «این تعریف در مورد اتم سزیم در دمای ۰ کلوین است.»	یک روز به ۲۴ ساعت تقسیم شده، هر ساعت به ۶۰ دقیقه، هر دقیقه به ۶۰ ثانیه. یک ثانیه ^۱⁄۸۶۴۰۰ یک روز است.
آمپر	A	جریان الکتریکی	«یک آمپر شدّت جریانی است که اگر از دو سیم نازک راست به طول بی‌نهایت که به فاصلهٔ یک متر و به موازات هم در خلأ قرار دارند، بگذرد، به متر از سیم‌ها نیروی ۲ × ۱۰^−۷ نیوتون وارد شود.»	«آمپر بین‌المللی» در ابتدا به صورت الکتروشیمایی در سال ۱۸۹۳ تعریف شده‌بود. این صورت که یک آمپر جریان مورد نیاز برای ته‌نشین کردن ۱٫۱۱۸ میلی‌گرم نقره در ثانیه از محلول نیترات نقره است. این تعریف با آمپر اصلی ۰٫۰۱۵٪ اختلاف دارد.
کلوین	K	دمای ترمودینامیکی	«یک کلوین برابر ۱/۲۷۳٫۱۶ دمای نقطهٔ سه‌گانهٔ آب است.» «این تعریف برای آبی با ترکیب ایزوتوپی دقیق روبرو می‌باشد:۰٫۰۰۰۱۵۵۷۶ مول ^۲H در هر مول ^۱H، ‏ ۰٫۰۰۰۳۷۹۹ مول از ^۱۷O در هر مول ^۱۶O و ۰٫۰۰۲۰۰۵۲ مول از ^۱۸O در هر مول ^۱۶O.»‏	در مقیاس سلسیوس: مقیاس کلوین از درجهٔ سلسیوس برای نمو یکایش استفاده می‌کند، امّا در مقیاس ترمودینامیکی (K‏ ۰ صفر مطلق) است.
مول	mol	مقدار ماده	«۱. یک مول جرم دستگاهی است که تعداد اجزای سازندهٔ آن (تعداد اتم، مولکول، یون،...) برابر تعداد اتم‌های موجود در ۰٫۰۱۲ کیلوگرم کربن ۱۲ باشد؛ نماد آن "mol" است.» «۲. هنگام استفاده از مول باید اجزایی که محاسبه می‌شوند جدا از هم و قابل شمارش باشند یا به عبارت دیگر اتم، مولکول، یون، الکترون، یا دیگر اجزای سازندهٔ اتم یا گروهی از آن‌ها باشند.»^[۹] «در این تعریف به اتم کربن ۱۲ غیر مقید و آزاد و در حالت پایدار آن اشاره شده‌است.»	وزن اتمی یا وزن مولکولی ضرب‌شده در ثابت جرم مولی، g/mol‏ ۱
کاندلا	cd	شدت روشنایی	«یک شمع شدت روشنایی است که از یک منبع نور تک رنگ با فرکانس ۵۴۰ × ۱۰^۱۲ هرتز و پراکندگی روشنایی برابر ^۱⁄۶۸۳ وات بر استرادیان به دست بیاید.»	توان شمع، که بر پایهٔ نور منتشرشده از یک شمع است.

 

تفاوت وزن و جرم

   اغلب وقتی افراد در موضوع وزن و جرم صحبت می کنند، هر دو را از یک کمیت می دانند و با واحد کیلوگرم مشخص می کنند، در صورتی که وزن و جرم دو کمیت متفاوت هستند و تفاوت آنها در موارد زیر است:

 

 

 

1- جرم کمیتی است عددی و وزن کمیتی است برداری.
2- یکای جرم در SI ، کیلوگرم و یکای وزن نیوتن است.
3- جرم هر جسم از خواص ذاتی آن جسم است، ولی وزن جسم به جرم جسم و میدان گرانش بستگی دارد.
4- جرم جسم ثابت است ، ولی وزن تغییر می کند.
مثلا جرم جسمی ثابت و تقریبا 10 کیلوگرم است، ولی وزن آن که در سطح زمین N 100 است، در ارتفاع 1000 کیلومتری زمین ، N75 و در ارتفاع 5000 کیلومتری N31 است. هر چه از سطح زمین دورتر شویم ، اثر جاذبه زمین کمتر و وزن جسم به همان نسبت کمتر می شود.
تعريف جرم:
جرم مقدار ماده تشكيل دهنده يك جسم است.

جرم يك جسم به دو عامل بستگي دارد:

1) تعداد ذره هاي سازنده آن ماده
هر چه تعداد ذره هاي سازنده ماده بيش تر باشد، جرم نيز بيش تري است.

2) جرم هر ذره
هر چه جرم هر ذره سازنده بيشتر باشد، جرم نيز بيشتر مي شود.

وسيله اندازه گيري جرم:
ترازو

انواع ترازو:

1) ترازوي دو كفه اي معمولي

 

2) ترازوي دو كفه اي دقيق آزمايشگاهي

 

3) ترازوي سه اهرمي : در اين نوع ترازو به جاي قراردادن وزنه براي اندازه گيري جرم، از حركت دادن سه وزنه كه روي سه ميله مدرج قرار گرفته اند. استفاده مي شود.

 

4) ترازوي آشپزخانه

 

 

5) باسكول (براي اندازه گيري جرم اجسام بسيار سنگين)

 

6) ترازوهاي ديجيتال

 

واحد اندازه گيري جرم:
1) كيلو گرم (kg)
2) گرم: (g)
براي اندازه گيري جرم هاي كوچك از واحد گرم استفاده مي شود.
نكته: هر يك كيلو گرم ، 1000 گرم است.

3) تُن:
براي اندازه گيري جرم هاي بسيار بزرگ از واحد تن استفاده مي كنيم.(هر يك تن، 1000كيلو گرم است.) واحد هاي اندازه گيري را به راحتي مي توان به يكديگر تبديل كرد.

نكته: اگر بخواهيم كيلو گرم را به گرم تبديل كنيم بايد عدد مورد نظر را در 1000 ضرب كنيم .

نكته: اگر بخواهيم گرم را به كيلو گرم تبديل كنيم بايد عدد مورد نظر را بر 1000 تقسيم كنيم.

نكته: هر چه جرم جسم بيش تر باشد، آن جسم سنگين تر است يعني نيروي جاذبه زمين بر آن بيش تر است.

وزن(W) :
نيروي جاذبه اي است كه از طرف زمين بر جسم وارد مي شود.واحد اندازه گيري وزن:
نيوتن(N)
وسيله اندازه گيري :
نيروسنج

 

 

يك نيوتن مقدار نيرويي است كه از طرف زمين به يك جسم 100 گرمي وارد مي شود.

 
زمين به هر يك كيلوگرم از جرم جسمي نيرويي معادل10 نيوتن وارد مي كند.
در واقع مي توان گفت كه در روي سطح زمين وزن يك جسم(بر حسب نيوتن) از نظر عددي تقريبا ده برابر جرم آن (بر حسب كيلو گرم) است.
 

تفاوت جرم و وزن

	جرم	وزن
تعريف	مقدار ماده تشكيل دهنده يك جسم	نيروي جاذبه اي كه از طرف زمين بر جسم وارد مي شود.
واحداندازه گيري	كيلو گرم	نيوتن
وسيله اندازه گيري	ترازو	نيروسنج
ويژگي	هميشه ثابت است.	تغيير مي كند

نكته: اگر يك فضاپيما به فضاهاي دور دست سفر كند. ممكن است به جايي برسد كه ديگر تقريباً بر آن هيچ نيروي جاذبه اي واد نشود، يعني در حالت بي وزني قرار بگيرد. اما در چنين حالتي اين فضاپيما همچنان جرم دارد و ذرات سازنده آن پابرجا هستند.
جرم يك جسم تا زماني كه ذرات سازنده آن كم يا زياد نشده اند، ثابت مي ماند در حاليكه وقتي جسمي از زمين دور شود وزن آن كم و كمتر مي شود تا جايي كه در فضاهاي دور دست وزن آن تقريبا صفر است يعني در حالت بي وزني قرار دارد.

 نيروي جاذبه ماه تقريباً يك ششم كره زمين است.
براي به دست آوردن وزن يك جسم در كره ماه بايد جرم آنرا در يا 6/1 ضرب كنيم.
مثال : جرم جسمي 6 كيلو گرم است . وزن آن در كره زمين و كره ماه چقدر است.



قانون گرانش يا قانون جاذبه عمومي:

هر دو جسمي بر يكديگر نيروي جاذبه وارد مي كنند. هر چه جرم جسم بيشتر باشد، نيروي جاذبه بين آنها بيشتر است.
هر چه فاصله دو جسم از هم بيش تر شود، نيروي جاذبه آنها كم تر مي شود.
به همين دليل است كه با دور شدن فضا پيما از سطح زمين نيروي جاذبه زمين بر روي آنها كاهش مي يابد.

تفاوت جرم و  وزن :
جرم جسم در تمام نقاط دنيا ثابت است ولي وزن جسم در هر نقطه متغيير است .  جرم را با  ترازو اندازه ميگيرند و  وزن را با نيرو سنج . جرم يك كميت اسكالر ( عددي ) است  اما نيرو يك كميت برداري است .

فصل 6 : سال سوم :قرقره ها

شخصی می‌خواهد وزنه فوق العاده سنگینی را نه از راه پله بلکه از طریق پنجره ساختمان به داخل ساختمان انتقال دهد. او برای این کار از طناب و قرقره استفاده می‌کند. این وسایل باعث می‌شوند که وزنه با نیروی کمتر از وزن خود بالا کشیده شود. این کار چگونه عملی می‌شود؟

 

 

 

قِرقِره چرخی است که در لبه‌های خود شیاری دارد برای نگهداشتن طناب یا کابل. قرقره از ماشین‌های ساده است و معمولاً برای کاهش نیروی لازم برای کشیدن یا بلند کردن بارها طراحی می‌شوند.

 

1- قرقره ثابت:

يکی از انواع قرقره ی ساده ،قرقره ی ثابت است.

سيستمی را در نظر بگيريد که قرقره  از جايي آويزان است و در آن طناب به قرقره ای وصل شده است در اين حالت طناب از روی قرقره می گذرد .اگر طناب همگن باشد،کشش طناب در تمام طول آن يکسان خواهد بود.اگر کشش در يک طرف قرقره با طرف ديگرش متفاوت باشد، قرقره شروع به چرخش می کند تا کشش طناب ها در طرفين برابر شود.  در حالت کلی قرقره ثابت فقط جهت نيرو راتغيير می دهد.پس مزيّت مکانيکی اين قرقره همواره برابر 1 است.
 مزیت مکانیکی این قرقره همواره برابر یک است و از راه تغییر جهت نیرو به ما کمک می کند.

توجه: این قرقره نظیر اهرم نوع اول حالت اول است.
 

2- قرقره متحرک:

سیستم دیگری که به بالا بردن اجسام کمک می‌کند قرقره متحرک است. انتهای طنابی را به تکیه گاه ثابتی ببندید و انتهای دیگرش را که از شیار قرقره متصل به وزنه‌ای وصل شده، عبور داده و بالا بکشید.

  درست است که به کمک قرقره‌ها جسم را با نیروی کمتری بالا می‌برید، اما باید طناب را بیشتر از حالتی که جسم را مستقیما بالا می‌برید، بکشید. هر بار که طناب را ۳ متر با دست بکشید، جسم فقط ۱٫۵ متر بالا می‌آید. توجیه این مساله چنین است که اگر جسم ۱٫۵ متر بالا بیاید، هر دو طرف طناب که جسم را نگه داشته‌اند نیز ۱٫۵ متر کوتاه می‌شوند. بنابراین، باید ۳ متر طناب کشیده باشید. یعنی، جسم با نیرویی برابر نصف وزن آن بالا کشیده می‌شود.

وزن جسمی که بالا کشیده می‌شود را نیروی مقاوم و فاصله‌ای که جسم بالا می‌رود را بازوی مقاوم می‌نامند. نیرویی که به کار می‌برید، نیروی محرک و مسافتی که این نیرو در آن اعمال می‌شود بازوی محرک نام دارد. بازوی محرک همواره برابر است با حاصلضرب بازوی مقاوم در تعداد طنابها.

 این قرقره از راه افزایش نیرو به ما کمک می کند.

مزیت مکانیکی کامل این قرقره برابر 2 است. زیرا بازوی محرک (قطر چرخ) همواره دو برابر بازوی مقاوم (شعاع چرخ) است.

 

 

نکته: قرقره متحرک مانند اهرم نوع دوم است, با این تفاوت که مزیت مکانیکی اهرم (با تغییر دادن محل نیروی مقاوم) قابل تغییر است در حالیکه مزیت مکانیکی این قرقره تغییر نمی کند.(A=2)

3- قرقره مرکب:

هدف از به کار بردن دستگاه‌ها کاهش نیروی محرک است. می‌توان دستگاه قرقره‌ها را طوری باهم ترکیب کرد که نیروی محرک بازهم کمتر شود. اگر قرقره متحرکی که وزنه‌ای به آن بسته شده را از طریق طنابی به یک قرقره ثابت سوار کنیم. نیروی مقاوم به جای دو طناب، میان سه طناب تقسیم می‌شود. در این حالت بازوی محرک سه برابر بازوی مقاوم می‌باشد. با استفاده از قرقره‌های بیشتر، بازهم می‌توان نیروی محرک را کمتر کرد.

در ترکیب قرقره‌های مرکب چنین تصور می‌شود که اصطکاک بیشتر ظاهر می‌شود، در صورتیکه اصطکاک در آرایش هندسی دستگاه تأثیری ندارد. اما اصطکاک طناب با قرقره مهم است که برای کاهش آن (تا ناچیز و قابل صرف نظر شود) شیار قرقره را روغن کاری می‌کنند.

 برای آنکه به مزیت های مکانیکی بالاتری دست یافت می توان دو یا چند قرقره ثابت و متحرک را با هم ترکیب کرد و یک قرقره مرکب به وجود آورد. در این حالت قرقره ها را به شکل های مختلفی با یکدیگر ترکیب می کنیم.

 

الف) در یک روش, برای بستن تمام قرقره ها فقط از یک رشته نخ استفاده می شود.

 

 

در این حالت برای به دست آوردن مزیت مکانیکی کامل دستگاه به دو صورت عمل می کنیم:

1- تعداد نخ های متصل به قرقره متحرک را می شمریم.

2- نیروی کشش نخ (T) را مشخص کرده و مزیت مکانیکی کامل را به دست می آوریم.

 

 ب) قرقره های ارشميدس:

برای اتصال این قرقره ها به یکدیگر از چند رشته نخ استفاده می شود.

برای بدست آوردن مزیت مکانیکی کامل این دستگاه از دو راه استفاده می شود:

الف) نیروی کشش نخ (T) را مشخص می کنیم.

 توجه: وجود قرقره ثابت در مزیت مکانیکی کامل دستگاه هیچ تاثیری ندارد ولی چون کشیدن ریسمان به سمت پایین آسانتر از کشیدن به سمت بالاست گاهی برای آسانتر شدن کار از قرقره ثابت استفاده می شود.

 



 

ج) ممکن است قرقره به صورت زیر به یکدیگر وصل شده باشند, در این صورت برای به دست آوردن مزیت مکانیکی کامل.

1) از راه کشش نخ استفاده می کنیم.

 

 
 

 

تذکر: قرقره ها را به شکل های گوناگون می توان با هم ترکیب کرد. در هر مورد برای به دست آوردن مزیت مکانیکی کامل می توان از نیروی کشش نخ استفاده کنیم.

محدودیت افزایش نیرو

کم کردن نیروی محرک با به کار بردن تعداد بیشتری از قرقره‌ها محدودیت دارد. زیرا در تحلیل اخیر از عواملی همچون نیروی اصطکاک، وزن قرقره‌های متحرک کشسانی طناب و مقاومت هوا صرف نظر کرده‌ایم. در حالت واقعی مسئله، هر بار که یک قرقره اضافه کنیم اصطکاک دستگاه افزایش می‌یابد. اگر قرقره متحرک باشد که در واقع این نوع قرقره نیروی محرک را کاهش می‌دهد، وزن آن به نیروی مقاوم اضافه می‌شود. نیروی محرک در یک دستگاه واقعی همواره از نیروی محرک آرمانی که با تقسیم نیروی مقاوم میان طنابها بدست می‌آید، بزرگ‌تر است.

اگر تعداد قرقره‌ها افزایش یابد ممکن است مقدار نیروی مقاوم به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد. نیروی اصطکاک نیز، با اینکه باعث افزایش نیروی محرک می‌شود، هیچ تأثیری در مقداری که باید طناب کشیده شود، ندارد.قرقره‌های مرکب به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند:۱-قرقره‌های مرکبی که اجزای آنها توسط یک رشته نخ به هم متصل شده اند و برای به دست آوردن مزیت مکانیکی کامل آنها باید رشته خ‌های متصل به قرقره‌های متحرک را شمرد.۲-قرقره‌های مرکبی که با چند رشته نخ متصل شده اند و مزیت مکانیکی کامل آنها از فرمول دو به توان تعداد قرقره‌های متحرک به دست می‌آید.انواع دیگری از قرقره‌های مرکب نیز وجود دارند که برای به دست آوردن مزیت مکانیکی آنها باید از راههای دیگری استفاده کرد.

انواع قرقره های صنعتی:

مزیت مکانیکی قرقره

  طبق تعریف نسبت بازوی محرک بر بازوی مقاوم یا نیروی مقاوم بر نیروی محرک مزیت مکانیکی دستگاه است. این مقدار برای قرقره ثابت و متحرک ۲ بوده و برای قرقره متحرکی که از دو تا قرقره ثابت و متحرک تشکیل شده برابر ۳ است.

مزیت مکانیکی واقعی قرقره:

نیروی مقاوم بر نیروی محرک

مزیت کامل قرقره:

بازوی محرک بر بازوی مقاوم یا جابجایی نیروی محرک بر جابجایی نیروی مقاوم

==========================================================

پرسش:

بازده دستگاه مقابل 90% است. براي بالابردن يك وزنه ي 1350 نيوتني چه مقدار نيروي محرك نياز داريم؟

جواب سوال رو در قسمت ارسال نظر بفرستید.

سطح شيبدار-گوه - پیچ

سطح شيبدار سطحي است كه بازمين داراي  زاويه باشد . مانند جاده هاي كوهستاني  پلكان ساختمان – نردبان

تفاوت سطح شيبدار با اهرمها ، چرخ ومحورها ، وقرقره ها دراين است كه ماشينهاي قبلي همگي هنگام غلبه نيروي محرك برمقاوم يعني هنگام حركت نيروي محرك ونيروي مقاوم ماشين نيز حركت مي كند اما سطح شيبدار حركتي ندارد والبته بازوي محرك وبازوي مقاوم هم ندارد .

 

 

در سطح شيبدار چون نيروي محرك روبه جلو ونيروي مقاوم روبه بالا حركت مي كند پس سطح شيبدار تغييرجهت نيرو دارد وچون نيروي محرك كم درمسافت طولاني ونيروي مقاوم زياد در مسافتي كم جابجا مي شود پس افزايش نيرو دارد .

 

درسطح شيبدارطول سطح شيبدار همواره از ارتفاع آن بيشتر است پس هرچه طول نسبت به ارتفاع بزرگتر باشد افزايش نيرو بيشتر خواهد بود . ومزيت مكانيكي آن هم نيزبيشترخواهد بود.مثلا اگر نردباني را به ديواربچسبانيم بالارفتن از آن كار دشواري است اما اگر پايه آن را از ديوار دورتر كنيم راحت تر بالا مي رويم وچنانچه نردبان را بزرگتر وباز هم از ديوار دورتر كنيم بسيار راحت تر بالا خواهيم رفت .

 به وسیله سطح شیب دار می توانیم یک جسم سنگین را با وارد کردن نیرویی کوچک تر از وزن آن, به داخل کامیون منتقل می کنیم.

در این صورت به کمک یک نیروی کم اما در مسافتی طولانی, جسمی را به سمت بالا حرکت می دهیم.

اگر بخواهیم جسمی را در راستای قائم بلند کنیم باید نیرویی برابر وزن جسم (mg) به آن وارد کنیم ولی با استفاده از سطح شیب دار و با چشم پوشی از اصطکاک نیرویی کم تر از نیروی وزن (mgsinΘ) لازم است تا جسم را از سطح زمین بالا برد.

نکته: هر چه زاویه سطح شیب دار کوچک تر باشد نیروی کم تری برای بالابردن جسم لازم است در نتیجه طول سطح شیب دار نسبت به ارتفاع آن بیش تر خواهد شد.

نکته1: در سطح شیب دار, طول سطح (L) جابه جایی نیروی محرک (dE) و ارتفاع سطح (h) جابه جایی نیروی مقاوم (dR) خواهد بود. هرگاه نیروی محرک به اندازه طول سطح شیب دار (L) جابه جا شود, نیروی مقاوم به اندازه ارتفاع سطح شیب دار (h) جابه جا خواهد شد.

dE = L    ,     dR = h

 
نکته2: برای آنکه بخواهیم سینوس یک زاویه را به دست آوریم از راه زیر استفاده می کنیم.

 

مزیت مکانیکی کامل سطح شیب دار از رابطه زیر به دست می آید.

 

با توجه به رابطه ی h=Lsin Θ داریم:

 

توجه: چون در عمل همیشه مقداری نیروی اصطکاک وجود دارد. بنابر این برای بالابردن جسم بر روی سطح شیب دار نیرویی بیش تر از mgsin Θ لازم است و مقدار نیروی محرک واقعی از رابطه ی زیر به دست می آید.

واقعي E = mgSinΘ + f(نيروي اصطكاك)

 

گوه

اگر دو سطح شيبدار را به هم بچسبانيم وسيله اي به نام گوه ساخته مي شود . گوه نيز مانند سطح شيبدار عمل مي كند با اين تفاوت كه سطح شيبدار ثابت است ولي گوه حركت مي كند . مانند لبه تيز چاقو – تبر – تيغ اصلاح و .......
 

در گوه نيز افزايش نيرو و تغيير هت نيرو وجود دارد مثلا هنگامي كه مي خواهيم تنه يك درخت را قطع كنيم بادست نمي توانيم اما با تبر يا به عبارتي با گوه مي توانيم به راحتي انجام دهيم .

گوه های صنعتی:

در گوه ما نيرو را رو به پايين وارد مي كنيم اما گوه نيرو را به طرفين وارد مي كند مانند شكل زير :


در گوه هرچه ارتفاع گوه از ضخامت ته گوه بيشتر باشد افزايش نيرو بيشتر است به تصاوير زير توجه نماييد . در همه آنها ارتفاع گوه 10سانتي متر فرض شده است اما ضخامت آنها با هم فرق مي كند به نظر شما كداميك راحت تر مي تواند در يك چوب فرو رود ؟
 

يقينا گوه شماره 2 زيرا ضخامت آن از بقيه كمتر است ولي ارتفاع آن با بقيه برابر است پس اگر گوه شماره 1 را از طرفين بسائيم تابه شكل گوه شماره 2 درآيد تيزتر وبرنده تر مي شود . از همين روش در تيزكردن چاقوها ولبه هاي تيز تبر وغيره استفاده مي شود .

 

وقتی با پتک به گوه نیرو وارد می شود, گوه به جلو رانده می شود در نتیجه از طریق سطوح جانبی گوه, نیروی بزرگتری به هر طرف شکاف وارد می شود.

 

نکته1: طول گوه جابه جایی نیروی محرک و ضخامت گوه, جابه جایی نیروی مقاوم است.

نکته2: طول گوه را با L ضخامت گوه را با t نشان می دهند.

d_E = L ,  d_R = t

 

مزیت مکانیکی کامل گوه:

 

نکته: هر چه طول گوه نسبت به ضخامت گوه بیش تر باشد, یعنی گوه نازک تر باشد, مزیت مکانیکی کامل آن بیش تر است.

   

پيچ:

 

نوع ديگر ماشينهاي ساده پيچ است

 

پيچ يك نوع سطح شيبدار مارپيچ است . در سطح شيدار گفتيم هر چه طول نسبت به ارتفاع بيشتر باشد مزيت مكانيكي بيشتر است پس افزايش نيرو بيشتر مي شود يعني ما نيروي كمتري وارد مي كنيم .
 

حال تصور كنيد در ساختماني 5 طبقه بخواهند پلكان بسازند اما جاي كافي براي ساخت پلكان به صورت مستقيم وجود ندارد واگر بخواهند آنرا مستقيم بسازند شيب پلكان بسيار زياد شده وبالارفتن از آن سخت مي شود پس مجبوريم تا ابتداي پلكان را در فاصله دورتري از ساختمان قراردهيم مانند نردباني كه از ديوار دورتر مي گذاريم ولي اين كار نيز مقدور نمي باشد زيرا فضاي زيادي از خيابان گرفته مي شود .

 

 

به همين دليل پلكان را به صورت مارپيچ مي سازند يعني مسافتي بيشتر بكار مي بريم اما ارتفاع ساختمان تغييري نكرده يا جاده هاي كوهستاني با اين كه خود سطحي شيبدار است اما بازهم بخاطر آنكه ماشين نيروي كمتري وارد كندجاده را مارپيچ مي سازند دراين صورت افزايش نيرو بيشتر مي شود يا حتي پيچهاي دروپنجره نيز هرچه فاصله بين دنده ها ي پيچ نزديك تر باشد يعني طول سطح شيبدار بيشتر است پس راحت تر پيچيده مي شود .

 

 

به هر بر آمدگی پیچ یک دنده می گویند.

فاصله ی دو برآمدگی یا دو فرو رفتگی پیچ را پای پیچ می گویند.

پای پیچ با حرف P نمایش داده می شود.

هرگاه محیط پیچ یک دور کامل بچرخد پیچ به اندازه فاصله یک دنده تا دنده دیگر (پای پیچ) جابه جا می شود.

نکته: محیط پیچ جابه جایی نیروی محرک و پای پیچ, جابه جایی نیروی مقاوم است.

مزیت مکانیکی کامل پیچ از رابطه زیر به دست می آید.

 

نکته: از پیچ های استوانه ای برای اتصال قطعات فلزی و از پیچ های نوک تیز برای اتصال قطعات چوبی استفاده می شود.

از ترکیب پیچ و گوه, مته به وجود می آید.

فصل 1:درون اتم

دموكريت كه بود؟
دموكريت (Democrite) يا ذيمقراطيس (470- 357 ق . م) دانشمند يوناني است كه بخشي از زندگي خويش را در سير و سياحت در مصر گذرانيد. كتابي به نام دياكوسموس به دموكريت منسوب است كه در آن نظراتش را درباره ي ساختار ماده توضيح داده است. نظرات او به طور كلي بر شالوده ي متافيزيكي مسأله ذره گرايي استوار است. او هيچ گونه اشاره اي به چگونگي تركيب مواد گوناگون ندارد. 

 

دموكريت كه بود؟

دموكريت (Democrite) يا ذيمقراطيس (470- 357 ق . م) دانشمند يوناني است كه بخشي از زندگي خويش را در سير و سياحت در مصر گذرانيد. كتابي به نام دياكوسموس به دموكريت منسوب است كه در آن نظراتش را درباره ي ساختار ماده توضيح داده است. نظرات او به طور كلي بر شالوده ي متافيزيكي مسأله ذره گرايي استوار است. او هيچ گونه اشاره اي به چگونگي تركيب مواد گوناگون ندارد. مفهوم تركيب در آن زمان به معناي تبديل بود يعني تنها وجه كيفي مسأله مورد توجه بود و اين همان نكته اي است كه در دوره ي كيمياگري نيز مورد توجه بسيار قرار گرفته است. 
از نظر دموكريت : اتم ها همانندند، تقسيم ناپذيرند و فشرده نمي شوند، آغاز و پايان ندارند. او براي تفاوت خواص ماده از اندازه، شكل و وزن اتم ها سخن مي گويد و تفاوت خواص را به شكل اتم ها نسبت مي دهد، به طور مثال مواد ترش اتم هاي لوزي شكل دارند. 


 

دليلي براي تصور دموكريت از اتم:


دموكريت ساده ترين راه را براي توجيه خواص ماده برگزيده است. يا به عبارت ديگر، او متفاوت بودن شكل ذره هاي سازنده ي مواد را معيار قضاوت در مورد تفاوت خواص آنها قرار داده است.


براي مثال، لمس كردن، بوييدن و چشيدن بعضي مواد يا ورود بعضي چيزها به چشم باعث ناراحتي انسان مي شود. با اين نگاه مي توان اين طور تصور كرد كه ذره هاي سازنده ي همه ي اين مواد مانند خرده هاي شيشه تيز و برنده اند و به واسطه ي شكل خاصي كه دارند، چنين رفتاري از خود نشان مي دهند. سركه و آبليمو ترش و سوزاننده اند و اطلاق شكل خرده شيشه به ذرات آنها از اين نگاه ناشي مي شود.
خلاصه نظریه دموکریت:
 


دالتون كه بود؟

 

جان دالتون( John, Dalton) (1766-1844)– در خانواده اي تهيدست در انگلستان زاده شده. هيچ مقام دانشگاهي نداشت اما از سال 1799 به سخنراني هاي خصوصي پرداخت. وي در منچستر در گذشت. كشف پديده ي كور رنگي را به او نسبت مي دهند به همين دليل اين پديده دالتونيسم گفته مي شود. 


دالتون نظريه اتمي خود را در سال هاي 1803 تا 1808 بر اساس مشاهدات تجربي و قانون مندي واكنش هاي شيميايي ارائه داد و همين تفاوت وي با ديگر نظريه پردازان اتمي است كه وي را در شمار دانشمندان بزرگ شيمي قرار مي دهد نظريه او مبتني بر چند اصل به شرح زير است:


1- عنصرها از ذرات فوق العاده ريزي به نام اتم تشكيل شده اند كليه اتم هاي يك عنصر يكسانند ولي اتم هاي عنصرهاي مختلف در جرم اندازه و ديگر ويژگي ها با يك ديگر فرق دارند.


2- اتم هاي يك عنصر نه نابود مي شوند و نه از نو به وجود مي آيند و هيچ اتمي از يك عنصر به اتم عنصر ديگر تبديل نمي شود. اما اتم ها در واكنش هاي شيميايي شركت مي كنند، به يك ديگر مي پيوندند يا از هم جدا مي شود. 


3- يك تركيب شيميايي از به هم پيوستن اتم هاي دو يا چند عنصر پديد مي آيد. انواع اتم هاي شركت كننده در يك تركيب مشخص، همواره يكسانند و نسبت جرمي اين اتم ها نيز ثابت است.

 

 


نظریه اتمی دالتون 

جان دالتون نظریه اتمی را بگونه‌ای طرح کرد که شاخص برجسته‌ای در تاریخ شیمی شد. این نظریه در سالهای 1803 تا 1808 مطرح شد. در آن زمان دانشمندان بسیاری معتقد بودند که ماده از اتم‌ها ترکیب یافته است اما دالتون از این هم پیش رفت. او طرحی برای نظریه اتمی بوجود آورد که می‌توانست قوانین تغییر شیمیایی را توضیح دهد و با نسبت دادن جرمهای نسبی به اتمهای عناصر گوناگون به مفهوم نظریه اتمی صورت کمی داد.

اصول موضوع نظریه دالتون

1. عناصر از ذرات بی‌نهایت کوچکی که اتم نامیده می‌شوند ترکیب یافته‌اند. تمام اتمهای یک عنصر یکسان و اتمهای عناصر گوناگون متفاوت‌اند. 

2. در واکنشهای شیمیایی اتمها از هم جدا می‌شوند و به هم می‌پیوندند. در این واکنش هیچ اتمی ایجاد نمی‌شود یا از میان نمی‌رود و هیچ اتمی از یک عنصر به عنصر دیگر تبدیل نمی‌شود. 

3. یک ماده مرکب شیمیایی حاصل ترکیب اتمهای دو یا چند عنصر است. یک ماده مرکب معین از اتمهایی ترکیب یافته است که همواره نوع و نسبت آنها ثابت است. 

 

تغییرات در نظریه اتمی دالتون

نظریه دالتون به مفهوم کلی آن امروزه نیز معتبر است. لیکن اصل اول آن تغییر یافته است. دالتون می‌گفت که تمام اتمهای یک عنصر معین ، جرم اتمی یکسان دارند. امروزه ما می‌دانیم که تمام اتمهای یک عنصر از لحاظ شیمیایی به هم شبیه و اتمهای یک عنصر با اتمهای عنصر دیگر تفاوت دارند. علاوه بر این ما می‌توانیم یک جرم متوسط برای اتمهای هر عنصر در نظر بگیریم. در بسیاری از محاسبات اگر عنصر را از یک نوع اتم با جرم متوسط بدانیم اشتباهی بوجود نمی‌آید.

منشا نظریه اتمی دالتون

دالتون وجوه کمی نظریه خود را از درون دو قانون مربوط به تغییرات شیمیایی بیرون کشید:

• قانون پایستاری جرم می‌گوید که در جریان یک واکنش شیمیایی جرم تغییر محسوسی نمی‌کند. اصل دوم نظریه دالتون این قانون را توضیح می‌دهد. 

• قانون نسبتهای معین می‌گوید که یک ماده مرکب خالص همواره شامل عناصر معینی است که با نسبت جرمی معین ترکیب می‌شوند. اصل سوم نظریه دالتون این قانون را توضیح می‌دهد. 

 

خلاصه نظریه دالتون:

در نظریه دالتون و نظریه‌های یونانیان اتمها کوچکترین اجزای ممکن ماده بودند اما در اواخر سده نوزدهم کم کم معلوم شد که اتم خود از ذراتی کوچکتر ترکیب یافته است. این تغییر دیدگاه نتیجه آزمایشهایی بود که با الکتریسیته بعمل آمد. در سال 1807 و 1808 شیمیدان انگلیسی همفری دیوی با تجزیه مواد مرکب توسط الکتریسیته پنج عنصر پتاسیم ، سدیم ، کلسیم ، استرونسیم و باریم را کشف کرد.
خلاصه نظریه دالتون:

 

 

 

آب، باد، خاك،آتش (عناصر اربعه)

 

فيلسوفان يونان معتقد بودند كه اشيـاي جهـان منشأ واحدي دارند، يعني صورت هاي گوناگون يك اصل(عنصر) واحدند كه آن را «مـاده اوليه» يا «مادة المواد»(Prima Materia) مي نـاميدند واژه ي عنصر(Element) از كلمه ي لاتين المنتوم(Elementum) گرفته شده است. 


اين نظريه ها در حدود سال هاي 600 تا 300 ق. م نقطـه ي مقابل نظريه هـايي است كه اتم هـاي متنوع را عامل تشكيل ماده مي دانند. 


امپدوكلس(Empedoklis) پزشك و فيلسوف يوناني(490 –435 ق. م) براي نخستين بار نظريه اي ارائه داد كه بر اساس آن اشياي جهان با وجود گوناگوني و تفاوت در محتوا، همگي منحصراً از چهار عنصر «خاك، آب ، هـوا و آتش» به وجود مي آيند. 


ارسطو معتقـد بود كه مادة المواد تغيير نـاپذير است و مقدار آن همواره ثابت و منشأ همه ي مواد و اشيـاي جهـان است، وي براي مادة المواد چهار خاصيت در نظر گرفت كه دوبه دو به روي هم قرار مي گيرند و عناصر چهارگـانه را پديد مي آورند وي معتقد بود كه اين خاصيت ها جزو جدانشدني مادة المواد نبوده، بلكه قابل افزايش ويا كاهش هستند از اين رو چگونگي تغيير ماده را مي توانست توجيه كند. مثلا˝ در تبديل آب به بخـار معتقد بود كـه با گـرما دادن به آب از ميزان سردي آن كاسته شده در نتيجه به هوا (بخار) تبديل مي شود. 

 

مدل اتمی تامسون

برای نخستین بار جان تامسون ، با استفاده از لامپ پرتو کاتدی ، به ماهیت زیر اتمی ها پی برد . وی به دو سر الکترود مثبت و منفی لامپ، اختلاف پتانسیل الکتریکی وصل کرد ، و مشاهده کرد که پرتو کاتدی از الکترود منفی (کاتد) به الکترود مثبت (آند) می رود . سپس در مسیر پرتو کاتدی میدان مغناطیسی قرار داد و مشاهده کرد که پرتو کاتدی به سمت قطب مثبت منحرف می شود و همچنین در این مسیر ، توربین پرّه دار قرار داد و بر اثر برخورد پرتو به توربین ، توربین شروع به حرکت می کرد . 



وی با تکیه بر آزمایش های خود به این نتیجه رسید که ذرات سازنده پرتو کاتدی دارای بارالکتریکی منفی هستند و همچنین علاوه بر ماهیت موجی که پرتو دارد ، ماهیت ذره ای نیز از حود نشان می دهد . تامسون این ذرات منفی را ، الکترون نامید و بعد ها وی دریافت که ذرات سازنده پرتو کاتدی در تمام مواد وجود دارند . وی با استناد بر استنتاج های خود نظریه اتمی خود را مطرح ساخت . 
مطابق این مدل ، اتم از بار الکتریکی منفی ( الکترون ) و بار الکتریکی مثبت تشکیل شده است که به صورت یکنواخت در سراسر اتم پخش شده است . اما مدل اتمی تامسون دارای نقصهایی می باشد که از جمله آن، این بود که محاسبات انعکاس و انحراف پرتو آلفا هنگام گسیل به ورقه نازک فلزی ، نسبت به مدل اتمی تامسون مغایر بود . به همین دلیل دانشمندان درصدد تعمیر مدل اتمی شدند .

 

مدل اتمی رادرفورد

دو سه سال بعد رادرفورد با انجام آزمایشی ، مدل اتمی تامسون را رد کرد . او در آزمایش خود ، پرتو آلفا را ، که دارای بار الکتریکی منفی است ، به ورقه نازک طلا گسیل داد ، بر اثر این برخورد ، بخش عظیمی از پرتو از ورقه عبور کرد ، اما قسمت ناچیزی از آن ، بر اثر بر خورد، منعکس و یا منحرف شد . 





وی با تکیه بر این استنتاج ، مدل اتمی خود را در صحنه رقابت مطرح ساخت . بخش عظیمی از فضا اتم خالی است و به همین دلیل بخش عظیمی از پرتو آلفا بدون انحراف از اتم عبور می کند ، اما قسمت ناچیزی از اتم توپر و متراکم است که دارای بار الکتریکی مثبت است و هنگامی که پرتو آلفا به آن برخورد می کند منعکس می شود و یا هنگامی که از نزدیکی آن عبور می کند منحرف می شود .

 

 

در اطراف این منطقه توپر "هسته اتم" الکترون ها پراکنده شده اند . و علت آنکه چرا هنگامی که پرتو آلفا از فضای اطراف هسته عبور می کند و از کنار الکترون ها بدون هیچ انحرافی به مسیر خود ادامه می دهد آن است که در یک اتم اندازه بارالکتریکی مثبت هسته با مجموع اندازه بار الکتریکی منفی الکترون های اطراف آن برابر است . پس مطابق مدل اتمی رادرفورد ، اتم از هسته که دارای بار الکتریکی مثبت است و در مرکز اتم قرار دارد و همچنین الکترون که در اطراف هسته قرار دارد، تشکیل شده است . با پذیرفتن مدل اتمی رادرفورد این سوال برای دانشمندان پیش آمد که طیف نشری خطی اتم عناصر ، حاصل از چیست ؟ 

معمای جدید در طراحی مدل اتمی ، باعث شد که دانشمندان دست به تحقیقات و آزمایش های گسترده بزنند .


 


مدل اتمي- مدل اتمي رادرفورد


با پيشرفت روز افزون علم شيمي، نوآوري در ابزارها و گسترش روش هاي پيشرفته آزمايشگاهي شواهد و يافته هاي فراواني به دست آمد كه تفسير آنها بر اساس نظريه اتمي دالتون امكان پذير نبود. 
شواهد بدست آمده مبني بر اين كه اتم ذره اي تجزيه پذير است و خود از ذره هاي ريزتر تشكيل شده است با نظريه اتمي دالتون سازگاري نداشت. به همين دليل تلاش براي بدست آوردن اطلاعات بيشتر و دقيق تر به عمل آمد تا امكان پيشنهاد نظريه جامع تري براي تفسير ساختار دروني اتم فراهم آيد.
واقعيت اين است كه بسياري از چيزها رانمي توان بطور مستقيم مشاهده كرد، اما با استفاده از شواهد غيرمستقيم مي توان به وجود آنها پي برد. براي نمونه هوا را با چشم نمي توان ديد اما با حركت دادن يك قطعه مقوا در مقابل صورت و يا حركت دادن بادبزن مي توان برخورد هوا به صورت را حس كرد و به وجود آن پي برد . همچنين اگر چه نمي توان اتم را با قويترين ميكروسكوپ ها ديد و از راز درون آن با خبر شد، اما مي توان از راه جمع آوري شواهد فراوان درباره خواص مواد واتم هاي سازنده آنها استنباط درست از اتم به دست آورد و مدلي را طراحي كرد كه به كمك آن بتوان ساختار اتم ها را نشان داد و بسياري ا ز خواص ماده را توجيه نمود. شيميدان ها براي نمايش اتم ها كه كوچكند و ديده نمي شوند از مدل استفاده مي كنند. يك مدل از نظر علمي، توصيفي است كه دانشمندان براي نمايش ويژگي هاي مهمي كه در صدد بيان آن هستند به كار مي بر ند. مدلي كه بر اساس آزمايش هاي رادرفورد در سال 1911 براي اتم پيشنهاد شده و در حال حاضر نيز به كار مي رود شامل يك هسته است كه در مركز اتم قرار دارد ودر اين هسته ذره هاي باردار با بار مثبت به نام پروتون وجود دارد. با توجه به اينكه اتم از نظر الكتريكي خنثي است فضاي اطراف هسته داراي ذره هايي با بار الكتريكي منفي است كه الكترون ناميده مي شود و در يك اتم تعداد آنها با تعداد پروتون ها برابر است. با توجه به اينكه قطر هسته اتم حدود 10000/1 قطر اتم است مي توان گفت كه قسمت اعظم اتم فضاي خالي است. ساده ترين هسته مربوط به اتم هيدروژن است كه تنها يك پروتون دارد. هسته ها ي ديگر افزون بر پروتون، ذره هاي ديگري به نام نوترون دارند كه جرم آن مشابه جرم پروتون است اما بارالكتريكي ندارد. الكترون نسبت به پروتون و نوترون خيلي سبكتر است (جرم الكترون 1836/1جرم پروتون مي باشد و به سرعت در فضاي اطراف هسته حركت مي كند. پروتون، نوترون، و الكترون را به عنوان ذره هاي زير اتمي مي شناسيم. ) 

 

 

مدل اتمی بور 

با پذیرفتن مدل اتمی رادرفورد این سوال برای دانشمندان پیش آمد ، که طیف نشری خطی اتم عناصر ، حاصل از چیست ؟ 


 

 
 

 

در این هنگام نیلس بور با پذیرفتن مدل اتمی رادرفورد چنین پیشنهاد داد که الکترون ها در اطراف هسته اتم در سطوح انرژی مشخصی قرار دارند و در این سطوح به دور هسته اتم در حال چرخیدن هستند . انرژی الکترون هایی که در سطوح انرژی پایین تر به هسته نزدیک تر هستند ، نسبت به الکترون هایی که از هسته دورند ، انرژی کمتری دارند . پس برای انتقال الکترون از سطح انرژی پایین به سطح انرژی بالا ، باید انرژی معادل اختلاف انرژی بین آن دو سطح ، را به آن الکترون بدهیم . پس انرژی الکترون ها در یک اتم کوانتیده است .

 

مدل اتمی بور توانست به ما نشان دهد که طیف نشر خطی که از اتم عناصر گسیل می شود ، بر اثر انتقال الکترون ها از سطوح انرژی بالا به سطوح انرژی پایین است ، که در این انتقال انرژی الکترون کاهش و به صورت نور و گرما آزاد می شود. که اگر این نور آزاد شده را از منشور عبور دهیم طیف نشری آن مشخص می شود .

 

بور ، بیشتر مدل اتمی خود را بر اساس آزمایش هایی که با اتم های هیدروژن و هیلیم انجام داده بود مطرح می ساخت به همین دلیل مدل اتمی او ( که به مدل منظومه شمسی معروف است ) برای اتم های سنگینی مانند اورانیم ، آهن و ... صدق نمی کرد. در این هنگام مدل اتمی کوانتمی (یا ابر الکترونی ) به همکاری بسیاری از دانشمندان به در عرصه رقابت مطرح شد . از جمله دانشمندانی که در این مدل اتمی سهم چشمگیری داشتند ، هایزنبگ ، پلانک و شرودینگر را می توان نام برد .

البته انیشتین با ارائه فرمول های خود نیز توانست به این مدل اتمی کمک کند. 

 

 


در مدل بور تعداد الكترونهاي هر مدار ثابت از مداري به مدار ديگر تغيير مي كند.

مدل اتمی اربیتالی

طبق این مدل اتمی اتم از هسته و الکترون تشکیل شده است ، که هسته در مرکز اتم قرار دارد و الکترون ها در اطراف هسته اتم در سطوح انرژی مشخصی حرکت می کنند ( در اینجا باید توجه داشت که همه الکترون ها به دور هسته نمی چرخند بلکه در اطراف آن در حال حرکت هستند ) ، اما تعیین دقیق مکان (موضع ) و سرعت ( نوع حرکت ) الکترون ها به طور هم زمان و در یک لحظه امکان پذیر نیست . 

الکترون ها در اطراف هسته اتم در فضای مشخصی حرکت می کنند ، که به این فضای اطراف اتم که بیشترین احتمال وجود اتم را دارد ، اوربیتال می گویند . اوربیتال ها در واقع تراز انرژی الکترون ها را مشخص می کنند . هر کدام از این اوربیتال ها به چند زیر لایه تقسیم می شوند که الکترون های زیر لایه های یک اوربیتال ، دارای انرژی یکسانی هستند . در مدل اتمی کوانتمی ، تجسم اتم بسیار مشکل است . به همین دلیل بعضی از افراد برای مطالعه دگرگونی های اتم در یک واکنش از مدل اتمی بور استفاده می کنند .

ایزوتوپ عدداتمی عددجرمی جدول اتمی

یکی از فرض های بدیهی نظریه اتمی دالتون این است که هر یک از اتمهای یک عنصر از هر لحاظ (از جمله جرم) با اتمهای دیگر آن یکسان است. ولی در اوایل قرن بیستم معلوم شد که یک عنصر ممکن است شامل چند نوع اتم باشد که اختلاف آنها با یکدیگر در جرم اتمی است. فردریک سودی اصطلاح ایزوتوپ (از واژه یونانی به معنای هم مکان) را برای اتمهای یک عنصر که که از نظر جرم با یکدیگر تفاوت دارند پیشنهاد کرد.

عدد اتمي (Z)

عدد اتمی ( z )، اصطلاحی است که در شیمی و فیزیک برای بیان تعداد پروتونهای موجود در هسته اتم به کار می‌رود.

عدد اتمی اصولاً شماره محل هر اتم در جدول تناوبی می‌باشد. وقتی مندلیف، عناصر شیمیائی شناخته شده را بر اساس تشابهاتشان در شیمی مرتب کرد، متوجه شد که قرار دادن دقیق آنها بر اساس جرم اتمی، ناهماهنگیهای را بوجود می‌آورد. او متوجه شد که اگر ید و تلوریوم بر اساس جرم اتمی‌شان قرار بگیرند، ترتیبشان غلط به نظر می رسد و وقتی در جدول در جای مناسب قرار خواهند گرفت که جابجا شوند. با قرار دادن آنها بر اساس نزدیکتر بودن خواص شیمیائی، شماره آنها در جدول تناوبی، همان عدد اتمی آنها بود. به نظر می‌رسید که این عدد تقریباً با جرم اتم نسبت دارد، اما همانطور که تفاوت جرم _ خواص شیمیای نشان داد، بازتاب خاصیت دیگری به جز جرم بود.

عجیب بودن این ترتیب، بالاخره بعد از تحقیقات Henry Gwyn Jeffries Moseleyدر سال 1913 تشریح شد. موسلی کشف کرد که ارتباط دقیقی بین طیف بازتاب اشعه Xعناصر و محل صحیح آنها در جدول تناوبی وجود دارد. بعداً نشان داده شد که عدد اتمی مساوی بار الکتریکی هسته می باشد- به عبارت دیگر تعداد پروتونها-؛ و این بار الکتریکی است که خواص شیمیائی عناصر را بوجود می‌آورد، نه جرم اتمی.

 به تعداد پروتونهاي هر اتم(به تعداد بارهاي مثبت اتم)عدد اتمي مي گويند براي مثال اتم سديم 11 پروتون دارد,پس عدد اتمي سديم11 است.عدد اتمي را گوشه پايين سمت چپ نماد شيميايي مي نويسند11^Na
عناصر بر اساس افزايش عدد اتمي در جدول تناوبي مرتب شده اند بنابراين عدد اتمي مكان هر عنصر را در جدول تعيين مي كند.

عدد جرمي (A)

عدد جرمی عددی صحیح می باشد که مجموع تعداد پروتون ها و نوترون های هسته یک اتمرا مشخص می کند.

به عبارتی دیگر عدد جرمی عبارت است از تعداد نوکلئون های هسته اتم. عدد جرمی اتم های عناصر با یکدیگر متفاوت می باشد. اختلاف میان عدد جرمی و عدد اتمی برابر است با تعداد نوترون های آن هسته. خواص شیمیایی و فیزیکی عناصر توسط عدد اتمی و عدد جرمی مشخص می شود. تمام اتم های یک عنصر دارای عدد اتمی یکسان می باشند که این عدد اتمی، ماهیت شیمیایی عنصر را مشخص می کند. اما ممکن است اتم های یک عنصر عدد جرمی متفاوتی داشته باشند که در این حالت به آن ایزوتوب آن عنصر می گویند.

علت تفاوت عدد جرمی در اتم های یک عنصر ، تغییر تعداد نوترون های آن می باشد. پس عدد جرمی اتم های یک عنصر می تواند در خواص فیزیکی عنصر مانند : چگالی، جرم و ... تغییر ایجاد کند.

در نماد گذاری عدد جرمی را با Aسمت راست و در بالا و عدد اتمی را با Zسمت راست ، پایین نماد عنصر می نویسند .

عدد جرمی بیشتر در واکنش های هسته ای مورد تحلیل قرار می گیرد ، زیرا عناصری وجود دارند که در برخی از ایزوتوپ هایشان پایدار و در برخی دیگر فعالیت رادیواکتیو از خود نشان می دهند. مثلاً هیدروژن دارای سه ایزوتوپ ( عدد جرمی 1،2و3)می باشد که در دو ایزوتوپ 1 و2 ( پریتیم و دوتریم ) دارای هسته پایداری می باشد ، اما ایزوتوپ تریتیم ( ایزوتوپ3) دارای هسته ناپایداری می باشد .

در طبیعت ایزوتوپ های فراوانی از عناصر مختلف وجود دارند . امروزه با پیشرفت علم هسته ای ، در آزمایشگاه ها توانسته اند ایزوتوپ های جدیدی از عناصر مختلف تولید کنند بطوری برخی از آن ها در طبیعت وجود دارند.

 

به مجموع تعداد پروتونها و نوترونهاي يك اتم عدد جرمي گفته مي شود.
تمام اتمهاي يك عنصر پروتونهاي يكسان دارند اما تعداد نوترونهایآنها مي تواند متفاوت باشد.

 

 

عدد جرمي در گوشه بالا و سمت چپ نماد شيميايي نوشته مي شود مثلا اتم كربن در هسته خود 6 پروتون و 6 نوترون دارد پس عدد جرمي آن 12 است.  12_C

 

جدول تناوبي عناصر:
ليستي از كليه عناصري است كه تا كنون شناخته شده است اين عناصر به ترتيب عدد اتمي در جدول مرتب شده اند در اين جدول كه بوسيله مندليف دانشمند روسي تنظيم شده است در هر خانه جدول نشانه شيميايي، عدد اتمي و عدد جرمي عنصر نوشته شده است در اين جدول به هر رديف افقي تناوب يا دوره مي گويند.
تمامي عناصر يك دوره يا تناوب لايه هاي الكتروني برابر دارند در هر رديف از چپ به راست خاصيت فلزي عناصر كاهش و خواص غير فلزي افزايش مي يابد.
ستونهاي عمودي جدول تناوبي گروه نام دارد تمامي عناصر يك گروه در لايه آخر تعداد الكترونهاي يكسان و خواص شيميايي مشابهي دارند.در هر گروه از بالا به پايين خواص فلزي افزايش مي يابد.

جدول تناوبی عناصر (مندلیف) (Periodic Element Table) نمایشی نموداری (جدولی) از عناصر شیمیایی بوده که بر اساس افزایش عدد اتمی طراحی شده است. این جدول دارای 7 تناوب (دوره) و 18 گروه بوده که در آن عناصر با خواص مشابه در یک ستون و عناصر با تعداد یکسان الکترون در لایه آخر، در یک دوره (تناوب) قرار می گیرند.

تعداد 118 عنصر در جدول تناوبی قرار داشته که از این تعداد، 114 عنصر شناخته شده است. هر دوره با یک فلز قلیایی آغاز و به یک گاز بی اثر ختم می گردد، برخی از خواص عناصر جدول تناوبی به صورت متناوب و دارای روندی خاص هستند. عناصر موجود در جدول بر اساس خواص فیزیکی و شیمیایی شان به چند دسته طبقه بندی شده اند که عبارت است از:

1- فلزات قلیایی

2- فلزات قلیایی خاکی

3- فلزات واسطه داخلی

4- فلزات واسطه خارجی

5- شبه فلزات

6- فلزات ضعبف

7- هالوژن ها

8- گاز های نجیب

8 گروه عناصر اصلی را با پسوند A و 10 گروه فلزات واسطه خارجی را با پسوند B کد گذاری کرده اند.

دیمتری مندلیف در 8 فوریه سال 1834 در سیبری به دنیا آمد و در 2 فوریه سال 1907 در سن پترزبورگ فوت کرد. او در سال 1856 تحصیلات آکادمیک خود را به پایان رساند و موفق شد در سال 1864 به درجه استادی انستیتو تکنولوژی سن پترزبورگ نائل شود و در سال 1865 استاد دانشگاه ایالتی سن پترزبورگ شد. او اولین کتاب خود را در زمینه اسپکتروسکوپی در سال 1861 نوشت. بیشترین معروفیت مندلیف به دلیل ارائه جدول تناوبی می باشد که در آن 63 عنصر شناخته شده را بر اساس وزن اتمی شان به شکل یک جدول تناوبی مرتب کرد و با عنوان اصول شیمی در سال 1869 به چاپ رساند.

مدل های اولیه جدول تناوبی:

جدول تناوبی امروزی:

ايزوتوپ

ايزوتوپ ها اتمهاي يك عنصر هستند كه در تعداد نوترون و در نتيجه عدد جرمي با هم تفاوت دارند اما عدد اتمي آنها يكسان است.
مثلا هيدروژن داراي سه ايزوپ است.

ايزوتوپهاي يك عنصر خواص فيزيكي (جرم و چگالي) متفاوت اما خواص شيميايي يكسان دارند         (چون الكترونهاي آنها برابر است(
بيشتر عناصر، يك ايزوتوپ معمول و چند ايزوتوپ كميابدارند به ايزوتوپ هاي كميابترناخالصي های ايزوتوپي ميگويند

توجه داشته باشيد كه تعداد نوترونهاي در هر اتم از رابطه زير محاسبه مي شود.

یکی از فرض های بدیهی نظریه اتمی دالتون این است که هر یک از اتمهای یک عنصر از هر لحاظ (از جمله جرم) با اتمهای دیگر آن یکسان است. ولی در اوایل قرن بیستم معلوم شد که یک عنصر ممکن است شامل چند نوع اتم باشد که اختلاف آنها با یکدیگر در جرم اتمی است. فردریک سودی اصطلاح ایزوتوپ (از واژه یونانی به معنای هم مکان) را برای اتمهای یک عنصر که که از نظر جرم با یکدیگر تفاوت دارند پیشنهاد کرد.

 

ایزوتوپها، اتمهایی با عدد اتمی مساوی و عدد جرمی متفاوتند. این اتمها دارای خواص شیمیایی بسیار مشابه هم (در اغلب موارد غیر قابل تشخیص) هستند. مثلا در طبیعت دو نوع اتم کلر وجود داردکه هر دو 17 پروتون و 17 الکترون دارند ولی یکی دارای 18 نوترون و دیگری دارای 20 نوترون است. بنابراین، اختلاف ایزوتوپها در تعداد نوترونهای هسته ها آنهاست. بعضی از عناصر فقط به یک شکل ایزوتوپی در طبیعت وجود دارند(مثل سدیم، بریلیم و فلوئور). ولی اغلب عناصر بیش از یک ایزوتوپ دارند.مثلا قلع دارای ده ایزوتوپ است. اصطلاح نوکلید، به طور کلی، برای گونه های اتمی به کار می رود.

سیاری از ایزوتوپها از ایزوتوپها رادیواکتیو هستند ، یعنی ذراتی با فرکانس بالا را از هسته (مرکز) اتمهای خود را ساطع می کنند . از آنها می توان برای دنبال کردن مسیر مواد متحرکی که از دید پنهان هستند ، مانند جریان خون در بدن یک بیمار در بیمارستان ، استفاده کرد.

جریان خون

مقدار کمی از یک ایزوتوپ رادیو اکتیو به درون جریان خون بیمار تزریق می شود . سپس مسیر آن توسط آشکارسازهای خاصی که فعالیت رادیواکتیویته را مشخص می کنند دنبال می شود . این اطلاعات به یک کامپیوتر داده می شود ، که صفحه آن هر گونه اختلالی ، مانند انعقاد خون در رگها ، را نشان می دهد . با استفاده از روشی مشابه ، می توان از ایزوتوپها برای مطالعه جریان مایعات در تاسیسات شیمیایی نیز استفاده کرد.

فرسودگی ماشین آلات

آهنگ فرسودگی ماشین آلات صنعتی را نیز می توان با استفاده از ایزوتوپها اندازه گرفت . مقادیر اندکی از ایزوتوپهای رادیواکتیو به بخشهای فلزی ماشین آلات ، مانند یاتاقانها و رینگ وپیستونها اضافه می شود . سپس سرعت فرسودگی با اندازه گرفتن رادیواکتیویته روغنی که برای روغنکاری این بخشها به کار رفته است مححاسبه می شود.

برنامه ریزی

برنامه ریزی
در ابتدای سال همیشه دانش آموزان دچار این مشکل هستند که چگونه می توانند برای خود، یک برنامه مطالعاتی منظم داشته باشند. یا اگر مشاور برای آنها برنامه ریزی کند فقط چند روز اول، آن را اجرا می کنند. یکی از دلایل عدم موفقیت در این زمینه غیر واقع بینانه بودن برنامه ی مطالعاتی است. برای اینکه یک برنامه عملی قابل اجرا باشد، در مرحله اول از دانش آموز بخواهید هدف اصلی و واقع بینانه ی خود را در ابتدای سال مشخص کند. مثلاً اهدافی مانند قبولی تیز هوشان، معدل 20، قبولی در مدارس نمونه و .... در مرحله دوم اهداف فرعی که او را به هدف اصلی می¬رساند، مشخص کنید. به طور مثال برای قبولی در آزمون تیزهوشان در ابتدا باید به چه موقعیت¬هایی دست پیدا کرد تا به هدف اصلی رسید؟

 

مرحله سوم شروع برنامه ریزی است به این شکل که:
1- از دانش آموز خواسته شود تا امکانات و محتوایی که در اختیار دارد را مشخص کند. (کتاب های درسی، 5 حلقه¬ی یادگیری و ... ). برای این منظور که چه محتواهایی مطالعه خواهد شد.
2- کارهای ثابتی روزمره مشخص شود مثل ساعت رفت و برگشت به مدرسه، وقت ناهار و نماز، کلاس های فوق برنامه که ساعت مشخصی دارد، تماشای تلویزیون، ساعت خواب میان روز و خواب شب، ساعت بیداری،... .
3- برنامه را بر اساس اولویت بندی مطالعه و انجام کارها باید تنظیم کرد و تاکید شود که برنامه باید متناسب و بر اساس برنامه ی هفتگی مدرسه باشد. اولویت بندی مطالعه دروس برای دانش آموزان متفاوت است ولی در هر صورت باید دروسی که مطالعه آنها ضروری و مهم ترند در اولویت قرار داده شود.
می توان به این صورت برنامه ریزی کرد:
هنگام شروع مطالعه در روز: مطالعه دروس همان روز ، مطالعه دروس فردا، مطالعه درس آزمون، مشاهده CD و مراجعه به سایت، البته (مطالعه دروس بر اساس برنامه هفتگی الزامی است) همچنین توصیه میشود مطالعه دروس سنگین پشت سر هم نباشد، بلکه یک درس عمومی، یک درس اختصاصی در برنامه گنجانده شود.
دانش آموزان در برنامه مطالعاتی خود، ساعاتی را به مراجعه به سایت اختصاص می دهند که می تواند یک یا دو بار در هفته باشد. ممکن است بعضی از دانش آموزان هر روز به سایت مبتکران مراجعه کنند.
مهمترین عامل در برنامه مطالعاتی مشخص کردن زمان هایی برای استراحت است. مطالعه مداوم و پشت سر هم میزان یادگیری را پایین می آورد.
توصیه هایی در خصوص زمان استراحت:
کارهای متفرقه، فعالیت های مورد علاقه را حتما" در برنامه خود یادداشت کنند تا برنامه مطالعاتی روزانه خسته کننده نشود.حتی اگر در ساعت خاصی به تماشای فیلمی می پردازند آن را در برنامه هفتگی خود منظور کنند.
ممکن است دانش آموز در یک درس ضعیف باشد و یا به علت اینکه دروسی مثل ریاضی و علوم برای دانش آموزان مشکل است و احتیاج به تمرین بیشتری دارد، توصیه می شود در برنامه زمان خاصی مثلا" 45 دقیقه فقط به مطالعه آن دروس اختصاص داده شود.
آخر هفته زمان مناسبی برای مرور دروس هفتگی یا جبران عقب افتادگی ها در طول هفته است. همیشه در برنامه یک ساعت برای کارها و امور غیر منتظره در نظر گرفته شود به این دلیل که هیچ گاه برنامه ها قابل پیش بینی نیست

تمرکز حواس

تمرکز حواس
تمرکز حواس به حداقل رساندن افکار مزاحم در هنگام انجام کاری.
آیا تا به حال برایتان پیش آمده در کلاس درس وقتی معلم درس می دهد، بعد ازمدتی متوجه شوید، هیچ کدام از صحبت های او را نفهمیده اید؟ برای یک لحظه احساس می کنیداصلا در کلاس نبودید؟ زمانی که دارید به دقت گوش می دهید، صحبت های همکلاسی هایتان مانع شود؟ هم زمانی که درس می خوانید متوجه می شوید از یک ساعتی که وقت گذاشتید فقط یک ربع توانستید مطالعه کنید، بقیه زمان خود را به فکر کردن به موضوعات نامربوط گذرانده اید و ...

 

 

یکی از عوامل مهم در یادگیری، تمرکز کامل هنگام درس گوش دادن و مطالعه کردن است. برای داشتن تمرکز در هنگام یادگیری، نکته های مطرح شده در هر مرحله را در نظر داشته باشید.
سرکلاس
سرکلاس شونده فعال بوده و بین دانسته های قبلی و مطالب جدید ارتباط برقرار کنید تا بهتر یاد بگیرید.
تمام توجه تان به صحبت های معلم باشد و به شیطنت های همکلاسی هایتان توجه نکنید. حتی الامکان جای خود را عوض کنید.
یادداشت برداری در کلاس فراموش نشود،  اول به توضیحات معلم، خوب گوش دهید و سپس صحبت های مهم او را بنویسید.
تمام نکاتی که معلم توضیح می دهد را نباید یادداشت کرد بلکه نکات مهم را بنویسید.
یک دفترچه برای یادداشت کردن مطالب داشته باشید.
بالای صفحه، روز و تاریخ را یادداشت کنید.
بین سطرهای نوشته های کمی فاصله بگذارید.
تا اگر لازم بود اطلاعات دیگری اضافه کنید.
اگر نکته ای خیلی مهم بود هنگام نوشتن، زیر آن را خط بکشید.
از نمودارها، جدول ها و فلش ها می توانید استفاده کنید.
بعد از پایان درس، یادداشت های خود را با دوستانتان مقایسه کنید.
زمان مناسب مطالعه
مطالعه دروس سخت و دروسی که خواندن آنها ضروری است را در شروع برنامه خود قرار دهید.
دروسی را که علاقه کمتری به آنها دارید در زمان هایی که بی حوصله هستید، مطالعه نکنید.
در زمان خستگی، خواب آلودگی، ناراحتی و مریضی و ... مطالعه کنید.
بلافاصله بعد از مدرسه، بعد از ورزش های سنگین، کلاس های فوق برنامه و ناهار مطالعه را شروع کنید.
شبها تا دیروقت برای مطالعه بیدار نمانید. صبح زود بهترین زمان است.
مطالعه طولانی و بدون استراحت، بازدهی خوبی ندارد و تمرکز را پایین می آورد.
اختصاص دادن زمان طولانی به مطالعه دروس تمرکز را کاهش می دهد.
شرایط مطالعه
1- مکان مشخصی برای مطالعه در نظر بگیرید.
2- در مکان هایی که حواستان را پرت می کند (اتاق پر از پوستر، وسایل بازی، تلویزیون روشن و ...) مطالعه نکنید.
3- در حالت دراز کشیده مطالعه نکنید، در این صورت مدت زمان مطالعه افزایش می یابد.
4- نور و درجه حرارت اتاق مطالعه مناسب باشد.
5- همراه با خوردن تنقلات مطالعه نکنید، این عمل تمرکز شما را کاهش می دهد.
هنگام مطالعه
زمانی که حواستان پرت می شود، مرتب به خودتان هشدار بدهید (حواست را جمع کن). کاغذی را در کنار خود داشته باشید و افکار مزاحمی که در هنگام مطالعه به ذهنتان می آید روی آن یادداشت کنید و زمانی را به فکر کردن به آن اختصاص دهید.
بازی بسکتبال، پازل، دارت، پرتاب حافظه و ... در افزایش تمرکز به شما کمک می کند

10قدم تا یادگیری

چگونه برای یادگیری خود برنامه ریزی کنیم؟
برای رسیدن به یادگیری مطلوب و موفقیت تحصیلی می بایست برکلیه­ی مراحل وشرایط مؤثر برمطالعه مدیریت کرد.فرایند مطالعه ویادگیری مطلوب با عوامل مختلفی نظیر (اهداف، توانایی­ها و استعدادهای یادگیرنده، محتوا ،فضا و شیوه­ی مطالعه، بازه زمانی مدنظر، ویژگی های روانشناختی و...) در ارتباط است، که هر یک از آن ها به نوبه خود در جریان و چگونگی تحقق یادگیری نقش مؤثری دارند.

 

 

 

اگر مطالعه­ ای را که منجر به یادگیری می شود به صورت یک نظام کلَی در نظربگیریم در این صورت هریک از عوامل گفته شده، اجزاء آن کل محسوب می شوند  که به طور طبیعی و براساس قوانین وشرایط از پیش تعیین شده مشخص گردیده و با یکدیگر در ارتباط خواهند بود.به گونه ای که ترکیب اجزاء با یکدیگر،یادگیری فراگیران را در راه رسیدن به موفقیت جهت می دهد.داشتن یک برنامه­ی مطالعاتی منظم و مدون مهمترین عامل در هماهنگ کردن و سازماندهی این عوامل است.با آغاز سال تحصیلی داشتن یک برنامه­ی مطالعاتی از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود . برنامه ای که اجرای آن منوط به چند روز اول نباشد و بتوان به وسیله­ی آن به مطالعات و یادگیری نظم بخشید،از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری کرد و به اهداف مدنظرکه همان موفقیت تحصیلی است رسید.نکته­ی مهم در اینجا قبل از طرح هربرنامه­­ای، بررسی عادات مطالعه و ترک عادات نامطلوب تحصیلی است که خود می تواند مانع از پیشرفت شود،و می بایست به تدریج و گام به گام ترک شوند.باید نسبت به توانای­ها و امکاناتی که دراختیاراست شناخت پیدا کرد و برنامه ای براساس ویژگی­های فردی نوشت که درآن قدرت انعطاف پذیری زیاد و برطبق اهداف مد نظر باشد. شرط اجرایی بودن برنامه واقع­بینانه بودن آن است.
در نوشتن یک برنامه­ی مطالعاتی:َ
قدم اول: تعیین اهداف
اولین قدم در نوشتن یک برنامه انتخاب هدف کلی است که براساس آن می توان برنامه­ی موفقیت را طرح ریزی کرد. ( کسب معدل بالا، قبولی در تیزهوشان، موفقیت در آزمون ورودی دانشگاه ها در رشته ی مورد علاقه و....)
سپس نوبت به انتخاب اهداف جزیی ست که می بایست قدم به قدم آنها را اجرا کرد تا به آخر راه موفقیت رسید. هر هدف جزیی وظایف ویژه مختص فرایند یادگیری را بیان می کند.
 قدم دوم: اولویت بندی
برنامه­ی خود را براساس برنامه­ی هفتگی مدرسه تنظیم کنید. دروس مورد مطالعه و کلیه­ی امکانات لازم را تعیین و از مهمترین تا کم اهمیت ترین در برنامه­ی مطالعاتی خود بنویسید.
مطالعه­ی دروس همان روز مدرسه، تکالیف فردا، انجام تمرینات، تست زدن،مرور و... را دربرنامه مشخص کنید. اولویت بندی مطالعه­ی دروس برای هر دانش آموز متفاوت است.
نباید کل روزرا به خواندن یک درس اختصاص دهید، بلکه می توانید بین 2تا 3 در س را در روز برای مطالعه درنظربگیرید. از مطالعه­ی دروس سنگین پشت سرهم خودداری کنید. (قراردادن دروس عمومی کنار دروس اختصاصی) به طور مثال 2 درس اختصاصی ،1درس عمومی.
دربرنامه­، زمانی را به مروردرسها و تست زدن اختصاص دهید. البته بعد از مطالعه­ی کافی و تسلط برمطالب  می بایست شروع به تست زدن کنید. آخرهفته می تواند زمان مناسبی برای جبران عقب افتادگی های درسی باشد.
قدم سوم:فعالیت­های فوق برنامه
برنامه ریزی به معنای پیوسته و مداوم درس خواندن و ترک فعالیت­های دیگر نیست. می بایست کلاس­های فوق برنامه وفعالیت­های مورد علاقه خود­ را در برنامه قراردهید. تخلیه­ی هیجانی از طریق بازی، گردش،ورزش،...در کاهش استرس و داشتن آرامش برای یادگیری مؤثراست.
می توانید زمانی هم برای استفاده از کامپیوتر در نظربگیرید ولی به شرط انجام تکالیف وعقب نماندن از برنامه­ی درسی.
قدم چهارم: مدیریت زمان
اگر برای هرفعالیت یک بازه­ی زمانی مشخصی در نظرگرفته شود، می توان به انجام کلیه­ی کارها در طول روز رسید و از اتلاف وقت جلوگیری کرد.زمان مورد نیاز برای مطالعه بر اساس مقاطع تحصیلی و توانایی هر فرد متفاوت می باشد.اگر مجموع ساعات مطالعه­ی خود را در هر روز بدست آورید، می توانید میانگین ساعات مطالعه­ی روزانه خود را حساب کنید .اگر درروزهای اول ساعت­های طولانی به مطالعه بپردازید به مرورخسته می شوید، باید از زمان کم به زمان زیاد شروع به مطالعه کنید و این زمان را به تدریج افزایش دهید.
با توجه به تفاوت در مقاطع تحصیلی از 45 دقیقه تا 2 ساعت زمان می توان به مطالعه­ی یک درس اختصاص داد.به طورمثال:(درراهنمایی 45  دقیقه تا 1 ساعت برای هردرس).
قدم پنجم: استراحت در فواصل مطالعه
اگر ساعات اولیه مطالعه ی خود را با ساعات آخر مطالعه مقایسه کنید متوجه خواهید شد که آن دقت لازم را نخواهید داشت و خسته می شوید.
مهمترین عامل در برنامه­ی مطالعاتی مشخص کردن زمان هایی برای استراحت مابین مطالعه دروس است. ساعتها مطالعه مداوم میزان یادگیری را پایین می آورد. در آغاز مطالعه میزان توجه و تمرکز بالاست وبه تدریج کم می شود و این درسنین مختلف متفاوت است. اگرمابین  هرنیم تا 1 ساعت مطالعه 15 تا 20 دقیقه استراحت کوتاهی قرار دهید، می توانید توجه وتمرکز خود را تا پایان روز در حد بالایی نگه دارید. البته مبحث درسی را نباید نیمه رها کرد.فراموش نشود،6 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز لازم است.
دربازه ی زمانی استراحت مابین مطالعه­ی دروس:
- از یک تغذیه­ی مناسب استفاده کنید..( میوه،آب میوه،...)
- محیط مطالعه­ی خود را ترک کنید.
- فعالیت های ذهنی ( بازی­های کامپیوتری، تماشای فیلم،... ) انجام ندهید.
قدم ششم: ارزیابی از برنامه
با داشتن یک برنامه­ی منظم می توانید تغییرات وپیشرفت­های درسی خود را بررسی کنید وبه نقاط ضعف وقوت خود پی ببرید.
در آخرهرهفته به ارزیابی از برنامه­ی خود بپردازید تا موانعی را که منجر به عدم اجرا برنامه شده است، شناسایی و در جهت رفع آن اقدام کنید.با محاسبه ساعات مطالعه در آخر هر هفته و مقایسه هفته­ها با یکدیگر می توانید از روند مطالعه­ی خود آگاهی پیدا کنید، و این زمان را به تدریج افزایش دهید، به گونه­ای که هر روز از روز قبل بهتر و هر هفته از هفته قبل پربارتر باشد. برای این کار بهتر است برنامه­ی خود را ثبت کنید، تا بهتر بتوانید بر روند مطالعه کنترل داشته باشید.
 قدم هفتم: مکان مطالعه
انتخاب مکان مطالعه در یادگیری مؤثراست ومی بایست:
- مکان مشخصی برای مطالعه در نظر بگیرید و مکان هایی که منجر به حواس پرتی می شود، را ترک کنید.
- میز مطالعه خود را شلوغ نکنید، فقط وسایل و کتابهای مورد نیاز برای مطالعه را نزدیک خود قراردهید.
- نور و هوای اتاق مطالعه­ی خود را تنظیم کنید.
- صندلی مناسب انتخاب کنید. در حالت دراز کشیده مطالعه کردن، میزان تمرکز را کاهش می­دهد.
- درهنگام مطالعه نباید خوراکی مصرف کنید.
قدم هشتم: تغذیه مناسب
تغذیه مناسب ازعوامل مؤثر در تقویت حافظه می باشد.
- پیروی از الگوی غذایی غیرطبیعی و داشتن رژیم های نامناسب می تواند منجربه ضعف، خستگی، افسردگی، نداشتن تمرکز، کاهش قدرت یادگیری و... شود.
- سنگین شدن معده و خوردن غذاهای چرب فعالیت ذهنی شما را کاهش می دهد.
- کسانی که تصور می کنند با خوردن قهوه می توانند ساعات زیادی را به مطالعه بپردازند، این را باید بدانند که اگرچه کافئین موجود درقهوه به فرد انرژی می دهد ولی کوتاه مدت است و به زودی اثر آن از بین می رود.
- مصرف مواد پرکالری مثل خوردن کیک، شیرینی، شکلات برای صبحانه از میزان تمرکز شما می کاهد.
- خوردن یک لیوان آب هویج،موز،کنجد، بادام ، گردوبرای تقویت حافظه توصیه می شود.
قدم نهم:روش مطالعه
برای یادگیری مطلوب می بایست روش­های مطالعه مؤثر را فراگرفت. باید به جای حفظ طوطی وار مطالب مفهومی آنها را خواند. روش­های صحیح خلاصه برداری، نکته کلیدی، تصویرسازی ذهنی، یادداشت برداری ،.... را بیاموزید و هنگام مطالعه فعال باشید.
قدم دهم:کاهش استرس
نداشتن استرس - اضطراب واعتماد به تواناییها عامل مهم درموفقیت است. به جای اینکه همیشه به این مطلب فکرکنید که زمان کم دارید، مطالب زیاد است، وجمله نمی توانم را تکرار کنید بهتراست با یک برنامه ریزی درست پیش روید ونگذارید استرس یاد نگرفتن بر شما غالب شود.
 درنتیجه با یک برنامه ریزی صحیح می توان بر یادگیری خود مدیریت کرد. زیاد مطالعه کردن مهم نیست، مفید درس خواندن هر چند کم مهم است. نگرش مثبت نسبت به توانایی­ها و استعدادها در یادگیری مؤثراست. پس باید به خود اعتماد داشت.

نکاتی برای حل ویادگیری مسائل علوم

نكاتي براي حل يك مسأله‌ي علوم

در درسهایی مثل علوم و ریاضی نباید صرفاً به مطالعه درس اکتفا کرد، بلکه می‌بایست حتماً شروع به حل مسأله کنید.
برای حل مسأله در درس علوم لازم است که تعاریف اصلی را کاملاً متوجه شده و کلمه به کلمه بخاطر سپرده باشید و همچنین واحدها را بخوبی یادگرفته و در تبدیل واحدها خیلی دقت و توجه کنید.

 

 

مثلاً به تعریف فشار که "نیرویی است که بطور عمود بر واحد سطح وارد می‌شود" و واحدهای نیرو (نیوتن)، سطح (متر مربع) و فشار (پاسکال) توجه نمایید.
برای حل مسأله علوم ابتدا باید مسأله را بخوبی بفهمید، یعنی اینکه بدانید مسأله دقیقاً چه چیزی را از شما می‌خواهد و از ابتدای شروع به حل تا انتها توجه ویژه به آن خواستۀ اصلی مسأله داشته باشید.
وقتی فهمیدید که مسأله به دنبال چیست، کلیۀ تعاریف مربوط به آن سؤال را با ذکر واحدهای آن بنویسید.
نوشتن این تعاریف باعث می‌شود، در هنگام حل مسأله بتوانید موضوعات را از هم جدا و هر کدام را سرجای خودش استفاده کنید.
حالا داده‌های مسأله را بنویسید و با توجه به واحد خواسته شده در انتهای مسأله اگر لازم است، تبدیل واحدها را انجام دهید. مثلاً اگر فشار را برحسب واحد پاسکال خواسته باشید، باید توجه کنید که واحد نیرو می‌باید نیوتن و واحد سطح متر مربع باشد، پس چنانچه واحدهای دیگری برای نیرو و یا سطح داده شده، آنها را تبدیل کنید.
برای فهم بهتر مسأله و حل کردن راحت‌تر آن اگر می‌توانید شکلهایی مناسب با موضوع مسأله بکشید.
حال فرمول‌های مناسب برای حل مسأله را پیدا کنید و براساس آنها مسأله را حل نمایید؛ تک تک مراحل حل مسأله را بنویسید و هیچ چیز را بصورت ذهنی حل نکنید تا احتمال اشتباه شما کاهش یابد.
جواب بدست آمده را با خواستۀ اصلی سؤال تطبیق دهید، اگر یکی باشند معلوم می‌شود که مسأله را درست حل کرده‌اید و اگرنه مراحل حل مسأله را مجدداً تکرار کنید.
در این مرحله مقایسه واحد جواب بدست آمده با واحدی که در متن مسأله خواسته شده است به شما کمک می‌کند که مطمئن شوید جواب شما صحیح می‌باشد.
پاسخهای خود را با پاسخهای صحیح مسأله مقایسه کنید؛ اشتباهات خویش و علت آنها را پیدا کنید و به دنبال رفع اشکال خود باشید.
در اینجا می‌توانید با دوستان خود یک گروه درسی تشکیل دهید. هر کدام از شما به روش‌ خاص خود مطالعه کرده و مسائل را حل نموده‌اید؛ اما ممکن است روش یادگیری و یا حل مسأله شما با بقیه دوستانتان تفاوت داشته باشد، پس این روشها را با هم در میان بگذارید تا هم متوجه اشکالات خود بشوید، هم نکات جدید و روشهای تازه‌ای برای حل مسأله پیدا کنید. شما می‌توانید با تشکیل یک گروه درسی و مشارکت با همدیگر حتی روشهایی را کشف کنید که تا به حال هیچ کس غیر از شما به آن روشها دست پیدا نکرده باشد. پس همیشه به دنبال روشهای قدیمی و تکراری نباشید.

اضطراب

اضطراب در نوجوان

تعریف اضطراب:
یک احساس دلواپسی بسیار ناخوشایندِ اغلب مبهم که با یک یا چند حس جسمی مانند احساس خالی شدن سردل یا تنگی نفس و قفسه سینه، طپش قلب، تعریق و ... همراه است.برای دانستن علل و چگونگی پیشگیری از استرس ادامه ی مطلب را بخوانید.

 

 

 

- علل اضطراب:
عوامل مختلفی نقش دارند از جمله:
1. ناامنی شدید
2. عدم اعتماد به نفس
3. وابستگی ناسالم به والدین بخصوص مادر
4. دوران کسب استقلال در نوجوان (او می داند و می خواهد مستقل شود امّا عدم آگاهی از وضعیتی که بعد از مستقل شدن پیدا خواهد کرد او را مضطرب می کند)
5. عدم درک و همراهی والدین به نیاز نوجوان، در گرایش به همسالان (که یک نیاز طبیعی است)
6. فکر کردن دائمی به یک مشکل و گرفتاری
7. تنبیه، تحقیر، سرزنش و تهدید، مقایسه
8. اضطراب ناشی از امتحان
پیشگیری
1- عدم گوشه نشینی و اجتماعی بودن و حمایت اجتماعی که همچون سپری در مقابل بحران‌‌ها عمل می کند و موجب احساس امنیت و افزایش اعتماد به نفس نیز می شود.
2- تقویت روحیه نوجوان بخصوص با تکیه بر مهارت ها و توانائیهای مثبت او که به افزایش اعتماد به نفس او هم کمک شایانی می کند.
3- انتظارات متناسب با سطح توانایی و استعداد نوجوان و درک شرایط روحی او
4- کسب اطلاعات در مورد شرایط تنش زا
5- فراهم آوردن آگاهی و بینش دقیق، صحیح و به موقع قبل از پیدایش علائم ثانویه بلوغ و تغییرات جسمانی و آثار روانی آن، با ایجاد جوی آزاد و سالم، تا او سوالات، افکار، احساسات و احیاناً نگرانیهای خود را صادقانه مطرح و جواب های مناسب دریافت کند تا بدین ترتیب برای یافتن پاسخ سوالات خود به کسانی که صلاحیت ندارند مثل همسالان که می تواند او را دچار اضطراب و انحراف کند، مراجعه نکند
6- دادن برنامه های مثبت با واژه ها و جملات مثبت به ذهن.
7- بکار بردن کلمات آرامبخش و متعادل مثل «بعضی اوقات» ، «بهتر است» و .... بجای کلماتی که بار اضطرابی دارند مثل «هیچوقت» ، «همیشه» ، «هرگز» ، «زود» ، «سریع» ، «باید» ،«حتما» و ...
8- انجام دادن کار در زمان خودش (کنترل زمان و از بین بردن هر چه که باعث می شود تا زمان از دست برود)
9- به نوجوان اجازه دهیم تا با هیجان ها و احساسات خود آشنا شود و آنها را بپذیرد که اینگونه گام مهمی برای دستیابی او به عزت نفس و احساس شادمانیش برداشته می شود.
10- توافق با نوجوان در مورد گزینش دوست با برخوردی منطقی و در وقت مناسب با گفتگوی ملایم
11- احترام و اعتبار قائل شدن برای دوستان نوجوان در همه مواقع بخصوص در برابر همسالان
12- درونی کردن این روحیه که راز شادزیستن انجام آنچه که دوست داریم نیست بلکه دوست داشتن آن چیزی است که انجام می دهیم.
13- ورزش بطور منظم (نرمش، پیاده روی تند و سریع به مدت 40 دقیقه)
14- با هر روشی که مطالعه می کند مهم این است که محیط مطالعه اش را خلوت نگه داریم.
15- رژیم غذایی سالم (عدم مصرف غذاهای پرچرب، شیرین و شور، (کافئین و استفاده بیش از حد ویتامین‌های E مثل جگر،D کره،A تخم مرغ، K گل کلم) مصرف کردن پروتئین همراه کربوهیدرات مثلاً جوانه حبوبات به همراه ساندویچ مرغ، همینطور آب میوه طبیعی و میوه، سبزیجات، نان سبوس دار و ذرت بوداده و دارچین که به آرامش و تمرکز نیز کمک می کنند.
درمان
1. پرهیز از مقایسه ملامت آمیز که موجب حسادت، بدبینی، احساس دلسردی، ناامنی و اضطراب می شود.
2. بجای قضاوت و داوری درباره احساسات او، واکنش های مبتنی بر درک و پذیرش، تا نوجوان سوالات، دلمشغولیها، افکار، احساسات و احیاناً نگرانیهای خود را صادقانه مطرح و جوابهای مناسب دریافت کند.
3. گرایش نوجوان در این دوره به همسالان همانطور که گفته شد یک نیاز طبیعی است و این نیاز از سوی اطرافیان باید درک شود تا نوجوان پنهان کاری نکند این پنهان کاری گاهی اوقات با پرخاشگری همراه می شود که به استرس و اضطراب می انجامد.
4. در پرخاشگری ناشی از اضطراب که با خشم و عصبانیت و حتی رفتارهای ضداجتماعی، بهانه گیری و نق زدن و کابوس دیدن در خواب همراه است، بجای تنبیه و سرزنش، که رفتارهای نادرست او را بیشتر می کند و حتی منزوی تر، با تقویت روحیه نوجوان بخصوص تکیه بر مهارتها و تواناییهای مثبت او باید به او فهماند که نحوه برخورد دیگران با او تا حدی نتیجه رفتار خود اوست.
5. همدلی، همراهی و گفتگوی مستدل با نوجوان، تا او خود متوجه نتایج نامطلوب بعضی معاشرتها شود.
6. با نوشتن هر آنچه که باعث اضطراب و تشویش می شود بروی کاغذ، فشارهای روحی و نگرانی ها بطور قابل توجه ای کاهش می یابد.
7. فکر کردن دائمی به یک بیماری، یک مشکل، یک گرفتاری و ... آنها را افزایش می دهد و در نتیجه اضطراب و تشویش بیشتر می شود.
8. ضمیر ناهشیار توانایی معجزه آسایی برای حل مشکلات اساسی و مسائل دارد، کافی است قبل از خواب بخود بسپارید که راه حل مشکل یا مسأله خاصی برایتان آشکار می شود.
9. اگر باور ما بر موفقیت، سلامتی، خوشبختی ..... باشد ذهن ناهشیار زمینه را برای جذب اینان فراهم می کند.
10. در اضطراب ناشی از امتحان حمام گرفتن، تنفس عمیق، صحبت کردن با شخص مورد اعتماد و استراحت در یک اتاق تاریک، بسیار مؤثر است.

خلاصه نویسی

خلاصه نویسی
با مطالعه یک مطلب و درک آن می توان خلاصه ای از آن را با در نظر گرفتن کلمات اصلی و کلیدی یادداشت کرد.
تا در هنگام مطالعه منبع خوبی یادآوری مطالب باشد.
متن کامل مطالب را هیچگاه نباید در خلاصه ها یادداشت کرد.
بلکه نکات مهم و کلیدی را که با دیدن آن بتوان مطالب را به خاطر آورد، باید نوشت.

 

 

 

برای این کار روش های زیر پیشنهاد می شود:
1- روش تی: مطابق شکل
در ستون اول نکات اصلی را یادداشت کنید.
در ستون بعدی هر برداشتی که از مفاهیم داشتید به زبان خود در یک جمله کوتاه بنویسید.
3- نقشه برداری ذهنی
برای این کار بعد از مطالعه، باید نکات اصلی و فرعی را در مبحث درسی تشخیص دهید و برای کشیدن نقشه:
1- عنوان اصلی را در مرکز یا راس صفحه بنویسید و یک کادر دور آن بکشید. (عنوان مطلب درسی)
2- نکات اصلی در متن را توسط فلش ها به عنوان اصلی وصل کنید. (سرفصل های مهم درس و موضوع اصلی)
3- نکات فرعی مربوط به هر نکته اصلی را در زیر کادر مربوطه بنویسید.
4- اگر نکات فرعی، زیرمجموعه هایی داشتند در نقشه خود مشخص کنید.
می توان از شکل های مختلف و رنگ های متنوع استفاده کرد.
از فلش های متنوع می توان برای ارتباط خانه های نقشه استفاده کرد.
مرور کردن
تا حالا شده سر کلاس یا سرجلسه امتحان با این که درسی را که خوب خواندید ولی فراموش کنید و یادتان نیاید؟ در این جاست که باید به اهمیت مرور کردن پی ببرید.
زیرا با گذشت زمان مطالب به تدریج فراموش می شوند.
مراحل ورود اطلاعات به حافظه
مرور درس های همان روز یک نکته طلایی است، اگر از ابتدای سال به آن توجه کنید تا پایان سال به طلایی بودن آن پی خواهید برد.
مراحل مرور کردن:
1- بعد از یادگیری مطالب درسی: بعد از مدرسه و مطالعه درس
2- یک روز بعد: اگر خلاصه تهیه کرده باشید راحت تر مرور می کنید.
3- یک هفته بعد: روزهای جمعه و تعطیلی بهترین زمان است.
4- یک ماه بعد: آماده شدن برای آزمون که می توان با گرفتن یک تست جامع، بهترین مرور را انجام داد.